مشخصات
درختچهاى است زيبا كه در باغها به عنوان درختچه زينتى كاشته مىشود . ميوهء آن به رنگ قرمز مرجانى است . بومى اروپا و آسيا مىباشد به ايران از خارج وارد شده و در برخى باغها كاشته مىشود .
خواص - كاربرد
قسمت ماهيچهء چوب درختچهء آقطى سياه كه رنگ آن سفيد است در آزمايشگاه براى تهيهء مقاطع ميكروسكوپى به كار مىرود . از نظر دارويى منظور از خمان به خمان صغير يعنى گونهء علمى آن اطلاق مىشود ولى بههرحال از اعضاى گياه خمان كبير نيز استفاده مىشود . در هند از گلهاى خمان كبير به عنوان مدّر ، معرّق و در موارد تب و به عنوان اصلاحكننده در موارد سيفيليس و روماتيسم استفاده مىشود . و ميوه و پوست ريشهء آن براى لينت مزاج تجويز مىشود . و ريشهء خمان صغير را به عنوان مسهل و در موارد استسقا به كار مىبرند . ميوهء خمان صغير نيز در استسقا و به عنوان مسهل كاربرد دارد . برگهاى خمان صغير براى نرم كردن سينه و به عنوان مدّر و معرّق و مسهل و در موارد استسقا تجويز مىشود .
خمان صغير از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است و معتقدند كه ريشهء آن قوىترين قسمت گياه از نظر خواص دارويى است . خوردن دمكردهء برگ و ساقهء آن براى تسهيل اخراج بلغم و صفرا و در استسقا نافع است . و عصارهء برگ و يا دمكردهء ريشهء آن نيز همان خواص را دارا مىباشد . در حدود 10 گرم از ساييدهء ريشهء آن براى ترميم شكستگى استخوان نافع است . دمكردهء ريشهء آن با شراب براى استسقا و گزيدن افعى و درد مفاصل و مضمضهء آن براى از بين بردن كرم دندان مفيد است . اگر در چشم ريخته شود براى رفع سرخى چشم و نشستن در دمكردهء ريشهء آن براى رفع سستى رحم و نرم كردن و باز كردن آن نافع است . خوردن ميوهء آن و همچنين ماليدن ميوهء آن به موى سر براى سياه كردن مو و جلوگيرى از ريزش آن نافع است و به علاوه مدّر و ملين است و براى كاهش دردهاى روماتيسمى استفاده مىشود . مضر ريه است و از اين جهت معمولا آن را با عسل مىخورند . مقدار خوراك آن تا 10 گرم مىباشد .
بقراط حكيم خمان كبير را براى استسقا تجويز مىكرده و 45 - 30 گرم برگ