سير يا سياه است .
اين گياه بومى اروپا و آسياست و در ايران در آذربايجان غربى ، همدان ، كنگاور ديده مىشود .
تركيبات شيميايى
در پوست درختچه و برگهاى آن گلوكوزيد سيانوژنتيك ، سامبونيگرين « 1 » وجود دارد . از برگهاى جوان گياه اكساليك اسيد و اسانس و آلكالوئيدى به نام سامبوسين « 2 » جدا شده است . از ميوههاى آن كريزانتمين « 3 » به دست مىآيد . در پوست درختچه ، برگها و سرشاخههاى گلدار گياه مواد كولين و آلكالوئيد سامبوسين يافت مىشود . در گلهاى آن مادهء الدرين « 4 » كه مشابه روتين است و مقدار كمى اسانس مشخص شده است
[ G . I . M . P ]
. در انگور كولى كه ميوهء گياه است علاوه بر كريزانتمين مواد قندى ، اسانس ، كمى مادهء تلخ ، صمغ و نوعى رزين ، اسيدهاى مختلف از جمله والريانيك اسيد « 5 » ، استيك اسيد « 6 » ، يك مادهء قرمزرنگ و . . .
مشخص شده است .
2 . خمان صغير
به فارسى « خمان صغير » و « آقطى » و در شمال ايران كه رويشگاه اين گياه است با نامهاى محلى « پلم » ، « پلخون » و « شون » شناخته مىشود و در كتب طب سنتى نيز « خمان صغير » و « آقطى » آمده است . به فرانسوى
Hieble
و
Petit sureau
و
Sureau yeble
و
Herbe aux yeux
و به انگليسى
Ground elder
و
Dwarf elder
و
Danewort
ناميده مىشود . گياهى است از خانوادهء
Caprifoliceae
نام علمى آن
Sambucus elbulus L .
مىباشد .
هامش
( 1 ) .Sambunigrin( 2 ) .Sambucine( 3 ) .Chrysanthemin( 4 ) .Elderin( 5 ) .Valerianic acid( 6 ) .Acetic acid