نيل
به فارسى « نيل » و « نيل پر طاووسى » و « لاجورد » و در كتب طب سنتى با نام نيل آمده است . مادهاى است آبىرنگ لاجوردى كه از برگ گياه نيل گرفته مىشود . به فرانسوى و انگليسى
Indigo
و گياه آن به فرانسوى
Indigotier
و
Indigotier franc .
و
Indigotier des teinturiers
و به انگليسى
Indigo
گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء
Leguminosae
تيرهء فرعى
Papilionaceae
، نام علمى آن
Indigofera tincotoria L .
مىباشد .
مشخصات
نيل گياهى است دوساله يا چندساله ، ساقهء پرشاخهء آن به بلندى تا 5 / 1 متر مىرسد . برگهاى آن پرى مركب فرد معمولا 19 - 11 برگچه دارد در بعضى موارد تعداد برگچهها كمى كمتر يا بيشتر است . هر برگچه كوچك ، بيضى و نوكتيز است .
گلهاى آن به شكل سنبل يا خوشه به رنگ صورتى يا ارغوانى مىباشد . ميوهء آن نيام و غلاف آن خميده و دراز ، استوانهاى يا با مقطع مثلث است .
گياه نيل علاوه بر اينكه به عنوان دارو در پزشكى مستعمل است براى توليد رنگ نيل طبيعى نيز كاشته مىشود . نيل مادهاى است رنگين به رنگ آبى لاجوردى بسيار زيبا كه قرنهاست بشر آن را شناخته و براى رنگرزى پارچههاى ابريشمى ، پنبهاى ، پشمى و همچنين در نقاشى و آبى كمرنگ نمودن چلوار مصرف مىشود .