وسمه
به فارسى « وسمه » گفته مىشود . در كتب طب سنتى گياه آن با نام عربى آن « كتم » و « خطر » ( برگ گياه ) آمده است . به فرانسوى
Vouede
و
Pastel
و
Pastel des teinturiers
و
Pastel cultive
و به انگليسى
Pastel
و
Woad
و
European indigo
گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء
Cruciferae
، نام علمى آن
Isatis tinctoria L .
مىباشد . گونهاى از گياه وسمه را در مازندران « شالحنى » ( حناى شغال ) نامند .
مشخصات
گياهى است دوساله كه از برگ آن مادهء آبىرنگ سير به نام وسمه گرفته مىشود .
بلندى آن 110 - 90 سانتىمتر ، برگهاى آن كمانى و بهطور گروهى است . قسمت پايين برگها نازك و سفيد شده و به شكل دمبرگ ضخيم گوشتى درآمده و به ساقه متصل مىشود . قسمت بالاى برگ بيضى دندانهدار براق و سبزرنگ است .
گلهاى آن زرد ، ميوهء آن خورجينك كوتاه و سياهرنگ و ريشهء آن عمودى و كمى ضخيم مىباشد .
گياه وسمه بومى چين است و در ساير مناطق دنيا نيز انتشار دارد . در ايران نيز گونههايى از آن بهطور خودرو مىرويد و در باختران ، طاق بستان ديده مىشود .
گونههاى ديگرى از آن در شمال ايران در مازندران ، پل زنگوله در كنار رودخانهها در ريگزار و در دامنههاى البرز انتشار دارد .