بادشكن ، ضد قى ، مقوى معده و ضد آشفتگى و تهوع است [ چونگ يائوچى ] . و تببر ، كرمكش ، قاعدهآور و تونيك و مقوى است . ميخك به عنوان يك كمك براى معالجهء بيمارىهاى شريان تجويز مىشود [ هوبوتر ] . و محرك و تهييجكنندهء فعاليت جهاز هاضمه است [ روا * ، چيو * ، استوارت و لوئى * * ] . براى معالجهء اسهال و دلدرد اطفال توصيه مىشود [ هوپر ] . براى و با نافع است [ استوارت و لو * ] . حالت قى و استفراغ بعد از غذا را رفع مىكند [ چوين * ] . در مالايا علاوه بر اينكه از ميخك به عنوان ادويه براى معطر كردن غذا استفاده مىشود ، معمولا براى تقويت زنان پس از دورهء زايمان مىدهند و به صورت ضماد براى رفع سردرد به كار مىبرند [ ريدلى ] و به صورت گرد به كمر زن پس از زايمان و تولد نوزاد مىمالند [ بركيل * ] و براى رفع دنداندرد نيز به كار مىرود [ ريدلى ] . از اسانس آن براى بىحسىهاى موضعى استفاده مىشود و آن را به موضع مىمالند [ ليو * ] . اسانس آن به صورتى كه از تقطير غنچهها به دست مىآيد تحريككنندهء پوست است و در اندونزى آن را با روغن چرب مناسبى مخلوط كرده براى مواضع روماتيسمى يا به رانهاى بيماران مبتلا به برىبرى مىمالند .
در بعضى موارد اسانس خالص را كمى در چاى يا مشروب غير الكلى ديگرى مخلوط كرده و براى رفع كمردرد مىخورند [ واناستىنيس كروزمان * و هين ] .
از نظر طبيعت غنچههاى ميخك طبق نظر اطباى سنتى ايرانى خيلى گرم و خشك است . معتقدند كه خواص آن عبارت است از فرحافزا و مقوى دماغ ، ذهن و فكر مىباشد . سردرد سرد را رفع مىكند و براى فلج و لقوه و سكته و باز كردن گرفتگىها و انسداد دماغى و ساير امراض سرد و تر سوداوى دماغى و اعصاب نافع است . براى اشخاصى كه سودا در مزاج آنها غالب باشد به هر شكلى مايع و دمكرده يا گرد خيسانده مفيد است . بتنهايى يا با ادويهء مناسب براى تقويت لثهها و رفع درد دندان سرد و رفع بدبويى دهان مفيد است . جويدن آن براى خوشبويى دهان مؤثر مىباشد . ماليدن آن براى تقويت ديد چشم مفيد است . خوردن آن براى رفع سرفهء سرد و تر و تنگى نفس كهنه ، رطوبى ، خفقان سرد و رفع وحشت ، خوف و وسواس نافع مىباشد .
خوردن آن مقوى معده ، هاضمه ، رودهها ، كبد ، كليه ، طحال ، رحم و براى افزايش نيروى جنسى سردمزاجان مفيد است . ضمنا براى قى و آشفتگى و سكسكه و تحليل بادهاى غليظ و رفع استسقاى عمومى و قطرهقطره ادرار كردن و بيمارىهاى سرد رحم به صورت خوردن و شياف در مهبل نافع مىباشد . خوردن 2 گرم آن با شير
معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 419
مساهمون: حسين مير حيدر
ص٤١٩