تيمول از آن استشمام مىشود . ميوه و ريشهء آن در طب سنتى مورد توجه مىباشد . اين گياه بيشتر در مزارع غلات و در پرچينها در نواحى مختلف اروپاى مركزى ، در آسيا در هندوستان ، ايران و مصر مىرويد . در ايران در مناطق شرقى بلوچستان در هوديان و چاه قنبر مىرويد و نام محلى آن « اجوان » و « اسپركاى » مىباشد .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى زنيان ( ميوهء گياه ) داراى 6 - 4 درصد برحسب مناطق رويش ، اسانس روغنى فرّار است كه در حدود 55 - 45 درصد آن را تيمول تشكيل مىدهد
[ G . I . M . P ]
. تيمول اسانس معطر آزربه و سىسنبر است كه در آن بخشها مشخصات و فرمول شيميايى آن به تفصيل آمده است . مادهاى است ضدعفونىكننده قوى و معروف در طب سنتى ، به علاوه در اسانس زنيان 20 - 15 درصد سيمن و بقيهء آن آلفا - پىنن ، ديپانتن و . . . است .
خواص - كاربرد
زنيان يا تخم گياه از نظر طبيعت مانند زيرهها گرم و خشك است و از نظر خواص ضد اسپاسم ، تونيك ، محرك و بادشكن مىباشد و معمولا در تهيهء مشمعهايى كه براى تسكين درد به كار مىرود داخل مىشود [ رومفيوس * ، بووالدا و كروست و پتلو * * ] . لهكرده و كوبيدهء آن به عنوان داروى استعمال داخلى براى رفع بيمارىهاى معده و كبد و ناراحتى گلو و سرفه و روماتيسم تجويز مىشود [ گيملت * و بركيل * ] .
زنيان منبع بسيار غنى از تيمول ضدعفونىكنندهء معروف است . در هندوستان از زنيان به عنوان ضدعفونىكننده و براى تقويت معده و همچنين به عنوان بادشكن و تونيك و براى قطع اسهال و رفع سؤهاضمه و دردهاى حاد شكم يا قولنج و معالجهء سؤ هضمهايى كه ناشى از ضعف و كمى نيرو مىباشد و تحليل گاز و نفخ و در مورد و با تجويز مىشود . از ريشهء گياه نيز به عنوان مدر و بادشكن به صورت دمكرده مصرف مىشود . مقدار خوراك آن در مصرف داخلى مانند زيرهء سياه و كمى كمتر از آن است . بايد توجه شود كه اشخاص گرممزاج يا از آن استفاده نكنند و يا در موارد لزوم به مقدار كم و توأم با گياهان دارويى سرد ميل كنند .
دو گونهء ديگر جنس
Ammi
در ايران مىرويند كه از نظر دارويى در طب سنتى مورد توجه هستند كه بهطور مختصر ذكر مىشود .