قرن حاضر در ايران چاى كاشته نمىشد و از خارج وارد مىگرديد . در اوايل قرن حاضر تخم چاى را كاشف السلطنه از چين به ايران وارد كرد و در سواحل درياى خزر كه داراى خاك غير آهكى است و از نظر خاك و تا اندازهاى درجهء حرارت مناسب چاى مىباشد ، كاشته شد زيرا چاى مناطق سرد را تحمل نمىكند و در سالهايى كه در شمال ايران در زمستان درجهء حرارت خيلى پايين مىآيد ، رشد آن كمى متوقف مىشود .
گياه چاى درختچه يا درخت كوچكى است كه داراى برگهاى هميشه سبز و ناخزان به رنگ سبز تيره مايل به سياه است ، ارتفاع آن تا 2 متر و در خاكها و مناطق خيلى مناسب تا 7 متر نيز مىرسد . برگهاى آن بيضى نوكتيز كه با دمبرگ به ساقهء چاى متصل مىشود . گلهاى آن كوچك سفيد اغلب منفرد ولى گاهى بهطور گروهى با تعداد كم ( 3 - 2 عدد ) در كنار برگها ظاهر مىشود . ميوهء آن به رنگ خاكسترى و پوشينه داراى 3 قسمت كه پس از رسيدن ، دانههاى آن كه 2 - 1 عدد در داخل آن قرار دارد ، خارج مىشوند . دانهء آن روغنى و به رنگ خرمايى است . برگهاى درختچهء چاى كه مصرف دارد محتوى در حدود 3 - 2 درصد مادهء محركى به نام تئين « 1 » مىباشد .
از نظر آب و هوا درختچهء چاى مناطق خيلى گرم و مرطوب را دوست دارد و در مناطقى نزديك به استوا مانند جاوه و سيلان كه گرم و مرطوب است ، رشد چاى بسيار خوب است . درجهء حرارت كمتر از صفر درجهء سانتىگراد را تحمل نمىكند و رشد آن متوقف مىشود . محصول چاى مربوط به مزارع چايكارى در ارتفاع كم و هم سطح دريا ، داراى كيفيت بالايى نيست و چاى با كيفيت عالى در ارتفاعات 2000 - 1500 مترى اين مناطق به دست مىآيد .
براى اينكه چيدن برگ چاى به سهولت انجام گيرد با هرس كردن درختچهء چاى مانع از آن مىشوند كه ارتفاع آن از حد دسترسى خارج شود .
بهطور كلى در بازار سه نوع چاى عرضه مىشود : چاى سياه ، چاى سبز و سرانجام چاى تختهاى كه به صورت تختههاى شبيه آجر يا بستههاى كوچك فشردهشده و يا قرص تهيه مىشود . نوع اخير چاى را معمولا در چين و در روسيه از باقيماندههاى چاى سبز و چاى سياه در كارخانجات درست مىكنند كه البته از نظر كيفيت در درجهء پايينى قرار دارد .
هامش
( 1 ) .Theine