Labiatae
و بومى مناطق مديترانهاى و در ايران به نام مرزنگوش معروف مىباشد و
Oregano
كه به نام
Wild marjoram
يا
Organy
معروف بوده است در حال حاضر دو نوع آن يعنى نوع اروپايى و نوع مكزيكى مورد توجه مىباشد .
نوع مكزيكى تند و تيز آن كه بومى مناطق گرم نيمكرهء غربى است ، گياهى است از خانوادهء
Verbenaceae
جنس
Lippia
و نام علمى آن
Lippia graveolens HBK
يا
Lippia berbandieri Schauer
مىباشد . نوع مكزيكى تند ، گياهى معطر و بوتهاى چند ساله است كه معمولا در غذاهاى تند مصرف مىشود و در پودر چيلى وارد مىشود . اين گياه ادويه در بازار بينالمللى به سه نام
« Mexican oregano »
و
« Mexican marjoram »
و
« Mexican wild sage »
معروف است .
نوع ملايم اروپايى يا
Oregano
گياهى است از خانوادهء
Labiatae
و نام علمى آن
Oreganum vulgare L .
مىباشد و همان گياهى است كه در اين بخش با نام فودنج جبلى يا پونه كوهى مطرح شده و در ايران مىرويد .
قسمى از اين گياه كه در جزيرهء كرت در دامنههاى كوه ديكت مىرويد به نام علمى
Origanum dictamus L .
كه آن را
Origanum cretium L .
نيز مىگويند مىباشد كه مشخصات آن عينا مانند مشخصات
O . vuglre
است .
مشخصات
فودنج جبلى يا پونه كوهى گياهى است چند ساله با شاخهها و ساقههاى سخت پوشيده از كرك به رنگ سبز مايل به قرمز به ارتفاع در حدود 70 سانتىمتر ولى بههرحال ارتفاع آن بيشتر از مرزنگوش است . برگهاى آن پوشيده از كرك و به رنگ سبز تيره و پهنتر و بزرگتر از مرزنگوش است . شكل برگها بيضى نوكتيز و بدون دمبرگ است . گلهاى آن ارغوانى كه در اوايل تا اواسط تابستان در انتهاى شاخههاى گلدهنده بهطور مجتمع و گروهى ظاهر مىشود . فودنج جبلى در مقابل سرما مقاومتر و متحملتر از مرزنگوش مىباشد .
تكثير پونهء كوهى از طريق كاشت بذر آن در بهار و يا از طريق قلمهء آن انجام مىگيرد . اولين برداشت برگها و سرشاخههاى جوان سبز پونهء كوهى در آغاز ظهور گلها يعنى اواخر بهار شروع مىشود و گياه از 8 - 7 سانتىمترى زمين قطع مىشود . پايهء باقىماندهء گياه به رشد خود ادامه مىدهد به طورى كه ممكن است يك برداشت ديگر نيز در يك سال انجام شود . مزرعهء پونهء كوهى ممكن است 5 - 4 سال با محصول