مثانه را رفع مىكند و ملين مزاج است ولى بعد از لينت دادن و كار كردن قبض مىكند .
تمام اعضاى گياه شامل برگ و شكوفه سرد و خشك است . شكوفهء آن مقوى دل است و خونريزى و اسهال را بند مىآورد . ضماد شكوفهء گلابى ورم چشم را تحليل مىبرد . تخم گلابى ايجاد آشفتگى مىنمايد و ضد كرم است و اگر 10 گرم آن را بخورند كرم را كشته و خارج مىسازد و برگ آن اسهال را بند مىآورد و اگر 20 گرم از آن را بخورند اسهال را قطع مىكند . گرد برگ آن براى خشك كردن و التيام زخم نافع است و سوختهء چوب و برگ آن از نظر خواص قايممقام توتيا مىباشد . اگر گلابى كاملا رسيده و تازه باشد ضرر آن كم است و براى گرممزاجان مفيد و مقوى ولى در سردمزاجها و اشخاصى كه معدهء ضعيف دارند اسراف در خوردن آن نفاخ است خصوصا اگر ميوهء نارس خورده شود ، از اين نظر اشخاص سردمزاج بايد مرباى زنجبيل و رازيانه بخورند .
گلابى نبايد در مواقعى كه شكم خالى است خورده شود ، به علاوه بعد از خوردن گلابى نبايد آب خورد ، خصوصا آب سرد و غذاى غليظ كه احتياج به آب خوردن باشد .
گلابى ترش كه به « گلابى چينى » معروف است از نظر طبيعت سرد و خشك است .
مقوى معده و كبد است . اشتهاآور ، مسكّن غليان خون و حدت صفرا مىباشد ، تشنگى را رفع مىكند و قى و اسهال را بند مىآورد . گلابى ترش براى اشخاص سالخورده و بيماران مبتلا به فلج و سردمزاجان مضر است و بايد با عسل و زيره و كندر و نظاير آن بخورند و يا آن را به صورت كمپوت و پخته با شكر و عسل بخورند .
گلابى وحشى كه انواع آن در ايران در آخر اين بخش شرح داده مىشود از نظر طبيعت خيلى سرد و خشك است . از لحاظ خواص ، قابض است و اگر گرد خشك آن خورده شود اسهال را بند مىآورد . ريختن گرد آن روى جراحتها براى خشك كردن جراحت و التيام آن مفيد است . انواع دشتى يا كوهى آن از نظر طبيعت شبيه و خواص آنها نيز مشابه وحشى است .
ميوهء گلابىهاى وحشى خيلى كوچك است و سفت و به اصطلاح در گوشت آن ريگهاى گوشتى ريز دارد كه زير دندان احساس مىشود . تعداد تخم آن زياد و از تخم گلابى نوع انچوچك به نام « انچوچك » استفاده مىشود .
از دمكردهء برگهاى جوان درخت گلابى 100 گرم برگ در هزار گرم آب جوش كه در حدود نيم ساعت دم شود براى معالجهء بيمارى قند و به عنوان مدر و براى رفع
معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: حسين مير حيدر
ص١٩٠