مواد بىشمار ديگرى نيز احتياج دارد كه عدم استفاده از آنها موجب ايجاد بيمارىهايى كه ناشى از سوء تغذيه است مىشود .
سرانجام در سال 1911 ميلادى ( 1290 شمسى ) دانشمند ديگرى به نام كازيمير فونك كه دربارهء بيمارى برى - برى مطالعه مىكرد ضمن آزمايشهاى خود دريافت كه در پوست برنج مادهء ناشناختهاى وجود دارد كه ضد بيمارى برى - برى است و فونك چون تصور مىكرد كه مادهء ناشناختهء فوق از آمينها مىباشد لذا نام آن را ويتامين
( Vitamine )
گذارد يعنى مادهء حياتبخش از آمينها . ولى در اثر تحقيقات پيشرفته ديگرى كه بعدها انجام شد معلوم گرديد كه اين ماده بر خلاف تصور فونك از آمينها نيست ولى بههرحال به احترام پيشكسوتى فونك اين نام حفظ شد و مطالعات تفضيلى بعدى خواص و فرمول شيميايى آن را روشن ساخت و به نام ويتامين
B 1
« 2 » معروف گرديد . اين تحقيقات در دانش تغذيه ادامه يافت تا آنكه در حال حاضر انواع ويتامينها كه تعداد آنها بسيار زياد است و از عوامل اصلى تغذيهء صحيح به شمار مىآيند كشف شد و در دسترس قرار گرفت .
در سالهاى اخير دانشمندان و محققان به دنبال پى بردن به خواص اسرارآميز ديگرى در گياهان و مواد خوراكى هستند كه هريك از آنها در ابعاد اعجابانگيزى در تأمين سلامتى انسان و مبارزه با بيمارىهاى صعب العلاج نقش مؤثرى دارند و فعلا به نامهاى
X - Factors
و
Food Factors
و عوامل ضد سرطانى و . . . نام برده مىشوند و حتى بررسى نسبتهاى تركيب مواد در خوراكىها و آثار آن در متابوليسم بدن از موضوعهايى است كه توجه دانشمندان را به خود معطوف ساخته است . اين مواد اسرارآميز موجود در تركيب مواد غذايى كه در سالهاى اخير كشف شدهاند از هر نظر با مواد مغذى كلاسيك كه در مباحث علوم تغذيه مطرح مىباشند ، متفاوت هستند .
شايد اغلب آنها هيچ ارزش غذايى نداشته باشند و تكوتوك بين آنها نظير مادهء بتاكاروتن كه اثر دارويى قابل ملاحظهاى دارد درعينحال داراى ارزش غذايى نيز مىباشند . اين مواد معمولا به مقدار بىنهايت كم و ناچيز در مواد خوراكى وجود دارند . اين مواد درعينحال كه از نظر فيزيولوژيكى خيلى نيرومند هستند ولى از عوامل حياتى به شمار نمىروند و فقدان آنها موجب مرگ انسان نمىشود . مثلا تا حال ديده نشده است اشخاصى كه هيچوقت سير نمىخورند در اثر كمبود مادهء
Allicin
فوت كنند ولى در اين مواد خواص و تركيبات اسرارآميز نهفته است كه مىتوانند بهطور جدى متابوليسم بدن را تحت تأثير قرار داده و موجب برخوردارى از عمر درازتر توام با سلامتى و نشاط بيشتر شوند . برخى از آنها ممكن است بيماريهايى را نيز
هامش
( 2 ) . ويتامينThiamine - B 1، به فرمول خامC 12 H 17 N 4 OSبه نامAmino hydroxy quaternary Ammoniumشامل يك حلقهThiazolو يك حلقهPyrimidineاست .