هم با سالاد خورده مىشود و چون بخش خاصى براى شرح آن در اين كتاب آمده است از تفصيل آن در اينجا خوددارى مىشود و در اين قسمت فقط به ذكر مشخصات و خواص كاسنى وحشى كه به معناى اخص طبى آن است مىپردازيم :
كاسنى وحشى يا هندبا گياهى است پايا ساقههاى آن در مورد صحرايى آن كوتاه 1 - 5 / 0 متر ولى اگر آن را پرورش دهند تا 2 متر مىرسد و برگهاى آنكه از يك طرف كركدار است داراى بريدگىهاى عميق ، گلهاى آن آبى و دانههاى آن فندقه كوچك دراز 4 وجهى خاكسترى است . ريشه آن عمودى ضخيم به ضخامت 3 - 2 سانتىمتر و درازاى 60 - 50 سانتىمتر ، رنگ پوستهء خارجى ريشه قهوهاى و داخل آن سفيد و داراى شيرابهء سفيدرنگى است .
كاسنى در انواع اقليمهاى مختلف بخصوص در مناطق معتدله دنيا مىرويد ، معمولا در اراضى موات و باير در قسمتهاى سايهء مرطوب و كمنور رشد مىكند . براى توليد برگ و ريشه و دانه آن در شرائط آب و هواى مناطق معتدله ايران تخم آن را در بهار مىتوان كاشت . معمولا تخم را قبل از كاشت چند ساعت در آب خيس مىكنند و پس از بيرون آوردن و باد دادن مىكارند . فاصلهء بوتهها از هر طرف 25 سانتىمتر گرفته مىشود . پس از 2 - 1 هفته جوانه مىزند . از برگ آن در تير و مرداد مىتوان استفاده كرد و ريشهء آن را در مهر و آبان مىتوان برداشت نمود . براى توليد دانه پس از بيرون آوردن ريشههاى آن تعدادى از ريشهها كه رشد كافى نموده و قوى و سالم باشند انتخاب و بىدرنگ مجددا در زمينى كه قبلا تهيه و آماده شده و كود داده شده است مىكارند . اين پايهها در بهار رشد نموده و در پاييز سال بعد به دانه مىنشيند و مىتوان محصول دانهء آن را برداشت نمود بين ارقام مختلف كاسنى وحشى
( Cichorium intybus )
يك واريتهء خاصى هست كه آن را كاسنى با ريشهء كلفت مىنامند
( Chicoree a grosse racine )
و معمولا در اراضى باير و موات كنار جادهها مىرويد و اگر آن را بهطور پرورشى و با مراقبت مزروعى بكارند ريشهء آن خيلى ضخيم و كلفت مىشود كه آن را كاسنى قهوه مىنامند .
( Chicoree cafe )
و ريشهء آن پس از خشك شدن و بو دادن به صورت گرد به قهوه اضافه مىشود البته از نظر طعم خوب است ولى از نظر عطر ، بوى قهوهء طبيعى اصيل را نمىدهد .
كاسنى وحشى تقريبا در اغلب مناطق ايران مىرويد و در دامنههاى البرز ، راه قزوين رشت ، اطراف تهران ، اروميه ، رشت در لاهيجان و در فارس ، بلوچستان ، آبادان و خراسان انتشار دارد .