تحت عنوان جراحى ايلخانى انجام شد .
نخستين چاپ جديد كتاب ، كه در آن متن عربى همراه با ترجمهء لاتينى آورده شده ، در سال 1778 م . در آكسفورد صورت پذيرفته و در سال 1861 م . ترجمهاى به زبان فرانسه از آن شده است . « 5 » با نشر ترجمههاى متعدد كتاب التصريف ، علم جراحى در غرب در سطح عالىترى قرار گرفت و كتاب زهراوى يكى از مهمترين كتابهاى اين فن در دورهء رنسانس گرديد و تا آغاز قرن هفدهم ميلادى در دانشگاههاى مهم اروپا ، بهويژه اسپانيا و فرانسه ، تدريس مىشد « 6 » و دانشمندان اروپايى مقالات متعددى دربارهء قسمتهاى مهم اين كتاب به رشتهء تحرير درآوردند « 7 » .
كتاب التصريف لمن عجز عن التأليف داراى سى مقاله است كه بيست و نه مقالهء آن اختصاص به بيماريهاى مختلف و كيفيت درمان آنها و همچنين شناخت ادويه و عقاقير دارد و آنچه بيش از همه مورد توجه قرار گرفته و ترجمههاى مكرر از آن شده همان مقالهء سىام است كه اختصاص به جراحى دارد و خود اين مقاله داراى سه باب است كه مؤلف در مقدمه به مطالب آن اشاره مىكند .
كتابى كه اكنون در دست ماست مقالهء سىام از كتاب التصريف است كه متن عربى آن همراه با ترجمهء انگليسى آورده شده است . اين متن براساس هفت نسخه تهيه گرديده و آلات و ابزار جراحى از روى دو نسخهء كتابخانهء بادليان « 8 » آكسفورد ترسيم گشته است . تهيهكنندگان كتاب ، يعنى اسپينك « 9 » و لويس « 10 » يادداشتهايى توضيحى نيز بر كتاب افزودهاند و دانشگاه كاليفرنيا ( بركلى و لوسآنجلس ) آن را در سال 1973 م . در 850 صفحه با قطع بزرگ تحت عنوان كتاب ابو القاسم در جراحى و ابزار آن « 11 » چاپ كرده است .
اينك براى آشنايى با كتاب و هدف مؤلف آن ، مقدمهء مؤلف را نقل و سپس به ذكر برخى از مطالب مهم كتاب و داستانهايى كه در امر جراحى نقل كرده و آلات و ابزارى كه نام برده است مىپردازيم .
هامش
( 5 ) . اين آگاهيها از مقدمهء كتاب به دست آمده است .
( 6 ) . الطب العربى ، امين اسعد خير اللّه ، ص 173 .
( 7 ) . دكتر عبد الرحمن بدوى در مقالهاى تحت عنوان « ابحاث المستشرقين فى تاريخ العلوم عند العرب » كه در مجموعهء دراسات فى الفلسفة و العلوم عند العرب ، ص 26 ، آورده برخى از مقالات تحقيقى دربارهء اين كتاب را ذكر كرده است .
( 8 ) .Badlein( 9 ) .SPink( 10 ) .Lewis( 11 ) . نام ابو القاسم زهراوى بهصورتهاى گوناگون زير در لاتين ديده مىشود :Albucasis , Abulcasis , Alsarui , Ezzahrawy Zahravins , Alcaravi , Acavaviالطب العربى ، ص 260 .