ترجمهء تاريخ پزشكان و فيلسوفان
به نام خداى بخشندهء بخشاينده ، و از او يارى مىخواهيم
اين كتابى است كه اسحاق بن حنين آن را در تاريخ پزشكان تأليف كرده و فيلسوفانى را هم كه در قسمتى از طب كمال يافتهاند و يا در شمار طبيبان ياد شدهاند در آن گنجانيده است .
اسحاق گفت :
ميان ابو العباس بن فراس و ابو العباس بن شمعون مناظرهاى روى داد دربارهء اينكه پيشين و نخستين پزشكان كه بوده است . ابو العباس بن فراس گفت : « من كسى را از بقراط قديمتر نمىدانم و او اول است و ساير فيلسوفان ، دانش پزشكى را ، از او فراگرفتند و روش او را دنبال كردند .
ابو العباس بن شمعون گفت : موضوع چنين نيست كه تو مىپندارى ، بلكه بقراط دانش خود را از پيشينيانى كه پيش از او مىزيستند فراگرفت و نام او از اين جهت پيدا آمد كه او مطالب بسيارى را استنباط و تدوين كرد ، و نيز او از كسانى بوده است كه روش قياس را به كار برده و آن را تأييد نموده است .
اين مناظره در حضور ابو الحسن ، وزير ولى الدوله ، صورت گرفت و وزير نامبرده - كه خداى او را گرامى دارد - از من پرسيد : از اين دو عقيده كدام يك نزد تو درستتر است اى ابو يعقوب ؟ من به او پاسخ دادم : خداوند وزير را گرامى داراد ، سخن دربارهء تاريخ بهويژه زمان بسيار دور به راستى دشوار است و هركس سزاوار آن بحث نيست ؛ زيرا ، هركس به فراخور آنچه به او رسيده و يا آن را شنيده است سخن مىگويد ، ولى آنان كه در دانشهاى فلسفى كوشيدهاند دراينباره آشناتر از ديگران هستند . وزير سپس چنين گفت : از آنچه تو گفتى برمىآيد كه سخن ابو العباس بن شمعون درستتر باشد ؛ زيرا ، او در علوم - خاصه علوم اوايل - تفقه و تدبر نموده است . پس ، او بنا بر آنچه تو گفتى آگاهتر است .