128 . تفسيره للكتاب الثانى من كتب ارسطوطالس الذى يسمى باريمانياس
گزارش او از كتاب دوم از كتابهاى ارسطو كه موسوم به باريمانياس است ؛ اين كتاب را در سه مقاله قرار داده و ما نسخهاى ناقص از آن يافتيم .
اما ، از كتابهايى كه در آنها روش رواقيان را پيش گرفته من چيزى نيافتم و همچنين است كتابهايى كه در آنها روش سوفسطائيه را برگزيده است .
و اما ، از كتابهايى كه مشترك ميان نحويان و اهل بلاغت است ؛ با آنكه فراوان است ، فقط يك مقاله يافتم و آن اين است :
129 . كتابه فيما يلزم الذى يلحن فى كلامه
كتاب او در آنچه لازم است براى كسى كه در سخن خود لحن دارد ؛ در فهرست ، اين كتاب را در هفت مقاله يافتم و نمىدانم شايد خطا از ناسخان باشد ؛ ولى ، آنچه را من يافتم فقط يك مقاله است . و من آن را نه به سريانى ترجمه كردم و نه به عربى و ديگرى هم آن را ترجمه نكرده است .
اما ، كتابهاى ديگر جالينوس را كه خود در فهرست ياد كرده ، هركه بخواهد بشناسد مىتواند بشناسد . چنانكه من از فهرست كتابهاى او ياد كردم و چيزى نماند بر من جز آنكه خبر دهم كه در چه سنى اين كتاب را نوشتم ؛ زيرا ، من اميدوارم كه پس از اين فرصت ترجمه كتابهايى كه تاكنون ترجمه نكردم پيدا شود ، اگر عمر مرا مهلت دهد . و آنچه از سن من در هنگام نوشتن اين كتاب گذشته چهل و هشت سال است و اين سال هزار و صد و شصت و هفت اسكندرى مىباشد ، و من مىتوانم ياد كنم در اين كتاب آنچه را ترجمهء آن را آماده خواهم بود از كتابهايى كه تاكنون ترجمه نكردهام و وجود آنچه را تاكنون نيافتهام هركدام را يكيك با سالى كه آنها ترجمه مىشود ، اگر خداوند بخواهد . سپس ، در ماه آذار از سال هزار و صد و هفتاد و پنج اسكندرى آنچه را از آنوقت تا كنون ترجمه كردهام بدين مىافزايى .
[ و كتابى انتزاع شده از يونانيان يافتم كه نامش نامعلوم بود كه جوامع هفت كتاب از كتابهاى جالينوس در آن وجود داشت از جمله جوامع كتاب حيلة البرء ، و جوامع كتاب العلل و الاعراض ، و جوامع كتاب النبض الكبير ، و جوامع پنج مقالهء اول از كتاب او در الادوية المفردة ، و جوامع كتاب الحميات ، و جوامع كتاب ايام البحران ، و جوامع كتاب الدلائل كه حنين آن را به عربى ، براى احمد بن موسى ، ترجمه كرده است ] .
[ صاحب نسخهاى كه من از روى آن استنساخ كردم ، در پايان نسخهاش به حكايت از صاحب نسخهاى كه او نسخهء خود را از روى آن ، نسخهبردارى كرده گفته است كه او اين انتزاعات را در نسخهء على بن يحيى نيافته ، بلكه در نسخهء ديگرى يافته است ] .
پايان يافت كتاب ابو زيد حنين بن اسحاق ، در آنچه با علم او از كتابهاى جالينوس ترجمه شده بود . سپاس فراوان خداى راست .