وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
« 1 »
3 - چشم ، مسؤول وظيفهى بينايى است ولى گوش مسؤول وظيفهى شنوايى و حفظ تعادل است ، و شايد حكمتهاى ديگرى نيز وجود داشته باشد كه خداوند سبحان خود بهتر مىداند و به مخلوق خويش آگاهتر است .
آيه : 78
آيات مرتبط : 36 اسراء - 2 دهر - 78 نحل موضوع : خلقت انسان - مراحل خلقت - تقدم گوش بر چشم منبع : شگفتىهاى قرآن صفحات : 19 و 20
تقدم گوش بر چشم
كلمات « سمع » يعنى گوش و « بصر » يعنى چشم ، در آيات قرآنى ، جمعا نوزده بار در كنار هم آمدهاند . در هفده مورد آن ، كلمهى « سمع » قبل از « بصر » قرار گرفته است . دو نمونه از اين آيات عبارتند از :
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ
« 2 »
يعنى : « و اوست كه براى شما ، شنوايى و بينايى آفريد . »
إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا
« 3 »
يعنى : « گوش و چشم و دل ، در برابر خدا به طور جدى مسؤولاند . »
چه رمزى در اين نكته نهفته است ؟ و چرا آوردن شنوايى قبل از بينايى ، در قرآن تقريبا به صورت يك قاعده درآمده است ؟
تحقيقات علمى نشان مىدهد كه حس شنوايى در جنين ، قبل از بينايى فعال مىشود . يعنى جنين قبل از بينايى ، قادر است توسط حس شنوايى از محيط خارجى متأثر شود . دانشمندان با ارسال فركانسهاى صوتى به طرف يك زن باردار ، كه آخرين روزهاى دوران باردارى را مىگذراند ، مشاهده كردند كه جنين ، با تحريكاتى خاص ، به اين صداها ، پاسخ مىگويد و شما مىدانيد كه جنين تا قبل از تولّد ، از ديدن محيط اطراف خود ناتوان است و اينجاست كه وقتى آيهى دوّم سورهى مباركه « دهر » را مىخوانيم ، حتما به شگفت مىآييم :
إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْناهُ سَمِيعاً بَصِيراً
« 4 »
يعنى : « ما انسان را از نطفهى مخلوط آفريديم و او را شنوا و بينا ساختيم . »
از جمله مواردى كه برترى حس شنوايى را نسبت به حس بينايى نشان مىدهد آن است كه يادگيرى سخن گفتن ، از طريق شنوايى انجام مىپذيرد و اگر نوزادى كر به دنيا آمد ، ايجاد ارتباط با افراد و درك صحيح حقايق و واقعيتهاى خارج ، برايش بسيار سخت خواهد بود و همين امر ، در عقل و ادراك و ذهن او نارساييهاى را ايجاد خواهد كرد . از افرادى كه نابينا متولد شدهاند ، تعداد قابل توجهى ، توانستهاند به مدارج عالى علمى دست پيدا كنند و حتى نوآوريهاى علمى داشته باشند و در تاريخ علم و ادبيات و هنر در هر كشور ، به نامهاى برجستگانى هم برمىخوريم كه كور بودهاند . اما كمتر كسى را مىشناسيم كه ناشنوا متولد شده و در عين حال توانسته است به
هامش
( 1 ) . « و خدا شما را از شكم مادران بيرون آورد در حالى كه هيچ نمىدانستيد و به شما گوش و چشم و قلب عطا كرد تا مگر شكر اين نعمتها را بجا آريد . » ( نحل / 78 ) .
( 2 ) . مؤمنون / 78 .
( 3 ) . اسراء / 6 .
( 4 ) . دهر / 2 .