« لا سبق الا في نصل او خفّ او حافر » « 1 »
« هيچ مسابقهاى با پول شرطبندى در مسابقه [ حلال و شرعى ] نيست ، مگر در نصل ( فلز تيزتر ، نيزه و شمشير ) يا خفّ ( پاى حيواناتى مثل شتر و فيل كه نرم است ) و يا حافر ( سم حيوان ) . »
« ان الملائكة لتنفر عند الرهان و تلعن صاحبه ما خلا الحافر و الخف و الرّيش و النّصل » « 2 »
« فرشتگان آسمانى به هنگام شرطبندى متفرّق مىشوند و كسى را كه شرطبندى نموده لعنت مىكنند ، جز در مورد حافر ( حيوانات سمدار ) و خفّ ( حيوانات نرم پا ) و پر ( كه كنايه از تير است كه در انتهايش پر وجود دارد ) و نصل ( سلاحهاى برنده و تيز ) . »
از اين احاديث ، چنين استفاده مىشود كه « سبق » اگر با فتحهى دو حرف اول تلفظ شود - و به معناى پول شرطبندى در مسابقه باشد - شرطبندى در مسابقه تنها در برخى از موارد جايز خواهد بود ، يعنى در مسابقاتى از قبيل :
1 - اسبدوانى ، الاغ و قاطردوانى كه با حيوانات سم دار انجام مىگيرد و از كلمهى « حافر » استفاده مىشود .
2 - شترسوارى و فيلسوارى كه با حيوانات نرم پا انجام مىگيرد و از كلمهى « خفّ » استفاده مىشود .
3 - تيراندازى با كمان كه از كلمهى « ريش » به معناى پر استفاده مىشود .
4 - شمشيربازى ، نيزهزنى و پرتاب نيزه و نيز پرتاب كارد ، كه از كلمهى « نصل » « 3 » استفاده مىشود .
البته برخى از علما احتمال دادهاند كه بتوان اسلحهى جديد و مدرن امروزى ، همچون تفنگ و تانك را نيز - از نظر جواز شرطبندى در مسابقه - به شمشير و نيزه ملحق نمود . « 4 »
ولى در مورد ساير ورزشها كه از شمول روايت خارج بوده و يا مسابقاتى كه جنبهى رزمى و تقويت بنيهى نظامى نداشته باشند ، از قبيل : دووميدانى ، كشتى و قايقرانى ، كشتى ، وزنهبردارى ، فوتبال ، واليبال ، پينگپنگ و بسكتبال ، نمىتوان شرطبندى نمود . طبق اين برداشت ، انجام همهى مسابقات ، در صورتى كه مشتمل بر بردوباخت نبوده و داراى هدف عقلايى نيز باشند ، مجاز خواهد بود .
اما چنانچه « سبق » با سكون باء تلفظ شود ، و به معناى مسابقه گرفته شود ، معناى روايت چنين مىشود كه : هيچ مسابقهاى جز موارد مذكور ، جايز نخواهد بود ، ولى حتى در اين صورت نيز نمىتوان حكم به عدم جواز مسابقه در موارد خارج از روايات نمود ، زيرا اين احتمال كه « سبق » به معناى پول مسابقه باشد وجود دارد ، و همين كه پاى يك احتمال خلاف استدلال به ميان كشيده شود ، آن استدلال از درجهى اعتبار ساقط خواهد بود . « 5 »
نكتهى قابل توجهى در اينجا وجود دارد و آن اينكه ، در مسابقهى اسبدوانى - كه شرطبندى در آن حلال و جايز است - تنها كسى مىتواند از پول مسابقه استفاده نمايد ، كه اسب پرورش مىدهد و بعد هم اسبسوارى مىكند ، نه آن كسى كه به تماشا ايستاده و كف مىزند « 6 » .
جهت مسابقه : ورزشكاران مسلمان بايد توجه داشته باشند ، بردوباخت در مسابقات ورزشى و مادى ،
هامش
( 1 ) . ناميدن حيواناتى همچون شتر و فيل را به خف ، و يا ناميدن حيواناتى همچون اسب را به حافر ، كه پاى آنها مىباشد ، از باب تسميهى شئ به اسم جزء آن است .
( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 13 ، ص 347 .
( 3 ) . نصل ، به قسمت فلزى شمشير ، نيزه ، تير و مانند آنها اطلاق مىگردد .
( 4 ) . سيد محمد كلانتر ، اللمعة الدمشقيّه ( پاورقى ) ، ج 4 ، ص 421 .
( 5 ) . و به اصطلاح « اذا جاء الاحتمال ، بطل الاستدلال . »
( 6 ) . اولين دانشگاه و آخرين پيامبر ، ج 14 ، ص 240 .