پوشيده شده و پس از پيدايش سلولهاى استخوانى ، سلولهاى ماهيچهاى و پوستى روى آنها را مثل لباسى مىپوشانند .
3 . آيهى 14 مؤمنون اشارات علمى حيرتانگيزى دارد و همانطور كه ملاحظه شد با جديدترين يافته هاى جنينشناسان منطبق است . و اين عظمت علمى قرآن كريم را ثابت مىكند .
اما اين مطلب نيز اعجاز علمى قرآن را اثبات نمىكند ؛ چرا كه اشاره قرآن بسيار مجمل و كلى است و نمىتوان گفت كه بشريت در زمان نزول قرآن اطلاعى از اين مطلب كلى نداشت ( هرچند كه ريز مطالب علمى آن را نمىدانست ) انسانها معمولا در طول عمر خود بچههاى سقط شده انسانهاى ديگر را مىبينند .
و يا در هنگام استفاده از گوشت حيوانات حامله با بچههاى ناقص آنها برخورد كرده بودند پس معمولا برخى افراد فرق جنين كامل ( همراه استخوان و گوشت ) و ناقص ( گوشتى ) را مىدانستند . و اين مطلب كه گوشت بر روى استخوان قرار مىگيرد و مانند لباس آن را مىپوشاند نيز روشن بوده است .
پس با توجه به اطلاعات اجمالى بشر از جنين انسان هاى ديگر و حيوانات و با توجه به كلى بودن آيه نمىتوان آن را اعجاز علمى قرآن به شمار آورد . « 1 »
آيه : 14
موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - پوشاندن گوشت بر استخوانها منبع : مقدمهاى بر جنينشناسى در قرآن صفحات : 167 تا 169
الكساء باللحم ( پوششى از گوشت )
. . . فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً . . .
« 2 » « سپس بر استخوانها پرده گوشت كشيديم » . اين آيه بيان مىكند كه ابتدا استخوانها شكل مىيابند و سپس گوشت ( ماهيچه ) روى آنها را مىگيرد . گوشت در محل خود واقع در اطراف استخوانها مستقر شده و استخوانها را پوشش مىدهد . زمان تشكيل منشأ اندامها در مرحلهى « مضغه » است ، ولى در مضغه هنوز ماهيچهها به حالت قطعى خود تمايز نيافته و شكل استخوان و ماهيچه را به خود نگرفتهاند و جنين هنوز ظاهرى انسانى ندارد . در هفتهى هفتم ، اسكلت استخوانى در تمام بدن گسترده شده و استخوانها شكل نهايى خود را گرفته و جنين شكل انسانى به خود مىگيرد . در هفتهى هشتم ماهيچهها جاى خود را در اطراف استخوانها يافته و ماهيچهها در دستها ، پاها و گردن مستقر شده و جنين قادر به حركت مىشود . كامل شدن مرحلهى « الكساء باللحم » ، در پايان هفتهى هشتم جنين شباهت بيشترى به انسان يافته و مرحلهى « نشاء » آغاز مىشود .
در سورهى مؤمنون
. . . فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ . . .
« 3 » « پس بر استخوانها پردهى گوشت كشيديم و با آفرينشى ديگر به آن موجوديت بخشيديم » . همان گونه كه ذكر شد ، اين آيه به ما مىگويد كه پس از مرحله « عظام » ، پوشش دادن با گوشت آغاز مىشود . قبلا هم گفتيم واژههايى كه قرآن « براى مراحل مختلف برگزيده است ، شكل ظاهرى جنين در طول آن مرحله را مشخص مىكنند ؛ مثلا شكل اسكلت در طول هفتهى هفتم ، ظاهر كلى جنين را مشخص مىكند . ماهيچهها همزمان با استخوانها و بلكه پس از آن ايجاد مىشود و در همه
هامش
( 1 ) . البته ممكن است ترتيب بيان مراحل ( مضغه - عظام - پوشاندن عظام به وسيلهى گوشت ) در قرآن اعجازآميز باشد كه اين مطلب به اعجاز كلى آيهى 14 سورهى مؤمنون و بيان كلى مراحل برمىگردد .
( 2 ) . مؤمنون / 14 .
( 3 ) . مؤمنون / 14 .