[ سوره مومنون ]
آيات : 5 الى 7 وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ * إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ * فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ
آيات مرتبط : 31 نور - 23 نساء موضوعات : مسائل فقهى پزشكى - بارورىهاى پزشكى - ديدگاههاى گوناگون پيرامون تلقيح مصنوعى و بارورىهاى پزشكى منبع : بارورىهاى پزشكى از ديدگاه فقه و حقوق صفحات : 163 تا 174
[ آياتى كه فقها در موضوع تلقيح مصنوعى به آنها استناد كردهاند ]
فقها و علماى اسلامى كه در موضوع تلقيح مصنوعى مقالاتى را به رشتهى تحرير درآورده ، به آيات متعددى استناد كردهاند . ما به اين آيات كه بيشترين ارتباط را در تطبيق بر موضوع بحث دارند ، اشاره كرده و ديدگاههاى گوناگون را دربارهى آنها يادآور مىشويم :
آيهى نخست : وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ * إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ * فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ
« 1 »
« و كسانى كه پاكدامن هستند مگر در مورد همسران شان يا كنيزانى كه به دست آوردهاند . . . پس هركه فراتر از اين جويد ، آنان از حد درگذرندگانند . »
در دلالت آيه بر حرمت تلقيح مصنوعى و بارورىهاى پزشكى ، بيانهاى متفاوتى ارائه شده است :
1 - جملهى
فَمَنِ ابْتَغى
دلالت مىكند هر عملى كه با حفظ فرج ناسازگار باشد ، تعدى و تجاوز از ميزان شرعى است ، مگر اينكه از راه ازدواج يا ملك يمين باشد .
حفظ فرج در آيه ، حفظ از آميزش ، تفخيذ ، لمس و . . . را فرامىگيرد چنان كه اگر منى يا تخمك بارور شدهى متعلق به شخصى به رحم زنى غير همسر وى انتقال يابد ، چه به صورت مستقيم باشد يا به وسيلهى ابزار پزشكى ، چنين فردى گناهكار و مجرم است و اين عمل ممنوع و حرام است و همچنين ، اجارهى رحم و تزريق تخمك زنى به زن ديگر را فرامىگيرد . « 2 »
2 - حكم عمومى « وجوب حفظ فرج » همواره به حال خود باقى است ، مگر آنكه با دليل معتبرى ، برخى از مصداقهاى آن استثنا گردد و تا زمانى كه مصداق استثنا نشده ، آن مصداق بر حرام بودن خود باقى است ؛ « 3 » به بيان ديگر مفاد جملهى
وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ
« 4 » به قرينهى استثناى بعدى ، عموم است و مباح بودن هر امرى مربوط به فروج ، نيازمند دليل شرعى است .
3 - خداوند عموم وجوب حفظ فرج را به دو مورد تخصيص زده و در آن دو مورد ، عام ، شمولى ندارد ، اما در غير آن دو مصداق ، عام ، شمول دارد و همهى اعمال مربوط به شرمگاه را كه ترديدآميز باشد ، عام آن را فرامىگيرد و با تبادر يا انصراف نمىتوان عام را از دلالتش محروم كرد . « 5 »
4 - اگرچه رواياتى وجود دارند مبنى بر اينكه هر آيهاى از آيات قرآن كه دربارهى حفظ فرج نازل شده
هامش
( 1 ) . مؤمنون / 5 تا 7 .
( 2 ) . ر . ك محمد مؤمن ، كلمات سديدة فى مسائل جديدة ، ص 85 ؛ محسن حرم پناهى ، همان ، ص 137 ، و سيد على علوى قزوينى ، همان ، ص 169 .
( 3 ) . محمد روحانى ، « انتقال جنين » ( مقالهى ارائه شده به سمپوزيوم وضعيت فقهى و حقوقى انتقال جنين ) ، ص 2 به نقل از ، جصاص رازى ، احكام القرآن ، ج 3 ، ص 330 و 407 .
( 4 ) . مؤمنون / 5 .
( 5 ) . همان .