سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ
« 1 » و در وصف جويبارهاى بهشت كه متقين را وعده كرده مىفرمايد
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى
« 2 »
پيامبر اكرم « صلى اللّه عليه و آله » نيز فرموده است :
« عليكم بالشّفائين العسل و القرآن » « 3 »
شكى نيست كه آيات قرآنى و بعد از آن احاديث شريفهاى كه در رابطه با عسل وارد شده از راسخترين و روشنترين متون كهن در اين رابطه مىباشند . همچنين اين آيات و احاديث جزء نخستين متونى هستند كه با قاطعيت دربارهى فايدهى عسل و ويژگيهاى درمانى آن سخن گفتهاند . پيش از وارد شدن در بحث لازم به ذكر مىدانيم كه آنچه را در رابطه با فوايد بهداشتى و درمانى عسل بيان مىداريم ، چيزى جز نتايج به دست آمده از تجارب و آزمايشهاى بسيارى نيست كه علماى فراوانى در سرتاسر جهان بهويژه در شوروى و امريكا به آن پرداختهاند .
مواد تشكيلدهنده عسل : عسل داراى بيش از 70 ماده مختلف است :
1 - عسل مهمترين منبع مواد قندى طبيعى است و تا كنون 15 نوع قند در آن كشف گرديده است كه از مهم مهمترين آنها مىتوان به فركتوز ( قند ميوه ) به نسبت 40 % و گلوكز ( قند انگور ) به نسبت 30 % و قند نيشكر به نسبت 4 % و در مجموع يك كيلوگرم عسل 3250 كالرى حرارت مىدهد .
2 - عسل به لحاظ داشتن برخى انواع از مواد تخميرى در تبادلات غذايى و كمك به هضم غذا در ميان خوراكيها بالاترين مرتبه را دارد . مهمترين مواد تخميرى موجود در عسل عبارتند از آميلاس
( Amylase )
كه مواد نشاستهاى را مبدّل به قند مىكند و اينورتاس
( Invertase )
كه قند معمولى را به قند انگور و قند ميوه مبدّل مىسازد . و نيز كاتالاس
( Catalase )
، پروكسيداز
( Peroxidase )
و ليپاز
( Lipase )
.
3 - عسل داراى ويتامينهاى بسيار است كه از جمله مهمترين آنها ويتامين
B , B 2 , B 5
( اسيد نياسين ) ،
B 6
( پرودكسين ) ، ويتامين
C
، ويتامين
K
، ويتامين
E
و ويتامين
A
. هرچند مقدار اين ويتامينها در عسل زياد نيست ، ولى كافى و مفيد مىباشد و عسل مكان مناسبى براى حفظ اين ويتامينهاست . البته مقدار اين ويتامينها بستگى به نوع شيرهاى دارد كه زنبور از گلها مىگيرد .
4 - عسل داراى انواع پروتئين ، اسيدهاى آمينه و اسيد هاى آلى مثل اسيد فورميك
( Formic Acid )
، مشتقات كلوروفيل ، مقدارى آنزيم و محركهاى حياتى
( Biostimulators )
و رايحههاى معطّر مىباشد .
5 - املاح معدنى در عسل فراوانند از جمله : كلسيم ، سديم ، پتاسيم ، منگنز ، آهن ، كلر ، فسفر ، گوگرد و يد . املاح موجود در عسل 002 % وزن آن را تشكيل مىدهد .
6 - بسيارى از محققين تأكيد دارند كه عسل داراى عوامل قوى ضد ميكروب مىباشد . همچنين اعتقاد بر اين است كه عسل داراى هورمون نباتى و نوعى
هامش
( 1 ) . « خداوند به زنبور وحى كرد كه از كوهها و درختان و سقفهاى رفيع منزل گيريد سپس از ميوههاى شيرين ( و حلاوت گلهاى خوشبو ) تغذيه كنيد و راه پروردگارتان را به اطاعت پوييد آنگاه از درون آنها شربتى شيرين به رنگهاى مختلف بيرون آيد كه شفاى مردمان است . » « نحل / 69 - 68 »
( 2 ) . « مثل بهشتى كه در دنيا به متقيان وعده دادهاند اين است كه در آن باغ بهشت نهرهايى از آب زلال و گواراست و نهرها از شير بىآنكه هرگز طعمش تغيير كند و نهرها از شراب ( ناب ) كه نوشندگان را به حد كمال لذت بخشد و نهرها از عسل مصفى . » . « محمد / 15 » .
( 3 ) . « شما را با بهرهگيرى از دو شفادهنده يعنى عسل و قرآن سفارش مىكنم . »