شرط زنده ماندنشان مىباشد . نياز به تحرك و بازى - كه چيزى جز ورزش نيست - اختصاص به بچهى انسانها نداشته ، بلكه در ساير حيوانات نيز محسوس است . شهيد دكتر پاكنژاد در كتاب اولين دانشگاه و آخرين پيامبر به همين نكته اشاره كرده و مىنويسد :
« بچهگربه ، بازى مىكند ، بزغاله ، جستوخيز دارد ، بچهشير به سروكول مادرش مىپرد ، كرّه الاغ به مادرش لگد مىزند و . . . و اخيرا كشف شده ، نشخوار كردن نشخواركنندگان و خواب ديدن حيوانات مغزدار ، مخصوصا در گوشتخواران ، از گربه گرفته تا جنين انسان ، همه براى تكامل مغزشان بوده و لازم است . » « 1 »
حال كه ورزش ، بازى و تحرّك براى كودكان لازم و ضرورى است ، وظيفهى والدين و مربيان اين است كه سعى كنند كودكان را به سوى ورزشها و بازىهايى هدايت كنند كه فكر ، روح ، جسم و شخصيت آنها را ساخته و آنها را براى زندگى اجتماعى سالم و مفيد آماده سازد . دكتر رجبعلى مظلومى در كتاب گامى در مسير تربيت اسلامى مىنويسد :
« ورزشهايى كه به كودكان داده مىشود ، بايد چنان باشند كه به تربيت قواى فكرى و نظم روحى آنها منتهى گردد ؛ بدين معنا كه تكوين اخلاق كنند ، ايجاد منش نمايند ، عادتهاى مطلوب را ( نظير نظم و انضباط و اطاعت از قانون و جوانمردى و همكارى ) مايه گذارند و يا حس ابتكار را بيدار كنند و بپرورند . اينها همه را ضمن بازىها بهتر از هرگونه درس مىتوان ياد داد ، زيرا اثر اينچنين آموزش ضمن بازىها ، تا پايان عمر ، باقى مىماند . » « 2 »
از ورزشها و بازىهاى كودكان ، استفادههاى ديگرى نيز مىتوان نمود . مربيان دلسوز و زيرك ، با توجه به نوع بازىها و ورزشهاى مورد علاقهى كودكان ، مىتوانند شخصيت واقعى و حقيقى و نيز استعدادهاى نهفتهى كودكان و حساسيتهاى روحى آنان را كشف نموده و در برنامهريزىهاى تربيتى ، مورد توجه و استفاده قرار دهند . دكتر مظلومى در اين مورد مىنويسد :
« بازىهاى مورد علاقهى كودك نيز مىتوانند تا حد زيادى معرّف جهت عاطفى و نظرى او باشند و قابل توجه براى كار مربى قرار گيرند . آرى بازى ، واقعا بازى نيست ، درس زندگى كودك است ، و نمايشى از سير درونى و نفسانى او ؛ پس بايد كه آن را نيكو ساخت و نيكو نظارت كرد . » « 3 »
آية اللّه ابراهيم امينى نيز در كتاب بانوى نمونهى اسلام چنين مىنگارد :
« دانشمندان فن تربيت توصيه مىكنند كه بايد اطفال را آزادى داد تا بر طبق دلخواه بازى كنند ، بلكه بايد وسايل و اسباببازى و تفريح سالم را براى آنان فراهم ساخت . اخيرا در جهان متمدن ، اين موضوع مورد توجه واقع شده و در كودكستانها و دبستانها و دبيرستانها انواع وسايل بازى و تفريح سالم را مطابق سن كودكان و نوجوانان برايشان فراهم مىسازند ، و آنان را به بازىهاى دستهجمعى تشويق مىكنند و به اثبات مىرسانند كه بازى چنانكه براى رشد بدنى اطفال لازم است ، براى تربيت روحى آنان نيز تأثير به سزايى دارد .
بعضى مردم از كودكان انتظار دارند كه مانند بزرگ سالان زندگى كنند و بر خودشان لازم مىدانند كه اطفال را از بازى و حركات بچهگانه بازدارند ؛ و اين عمل را تربيت مىشمارند . اگر كودك بازيگر بود ، مىگويند : كودك بىادبى است ، ولى اگر خمود و سر به زير بود و از بازى كنارهگيرى كرد و در گوشه
هامش
( 1 ) . اولين دانشگاه و آخرين پيامبر ج 14 ، ص 64 .
( 2 ) . گامى در مسير تربيت اسلامى ص 62 .
( 3 ) . همان ، ص 69 .