و روايت معتبر عبد الرحمن بن حجاج :
عبد الرحمن بن الحجّاج قال : قال أبو عبد اللّه عليه السّلام : « ثلاث يتزوّجن على كلّ حال ، التى لم تحض و مثلها لا تحيض . قال قلت : و ما حدّها ؟ قال : إذا أتى لها أقلّ من تسع سنين ، و التي لم يدخل بها ، و التي قد يئست من المحيض . قلت : و ما حدّها ؟ قال : إذا كان لها خمسون سنة » . « 1 »
امام صادق عليه السّلام فرمود : سه دسته از زنان در هر حالى مىتوانند ازدواج كنند :
1 . كسى كه عادت نشده و مانند او نيز نمىشود . پرسيدم : حدّ آن كدام است ؟ فرمود :
آنگاه كه كمتر از نه سال دارد .
2 . كسى كه با او آميزش نشده است .
3 . كسى كه از عادت ماهانه نااميد گرديده و همسان او قاعدگى ندارد . پرسيدم :
حدّ آن چيست ؟ فرمود : هنگامى كه پنجاه سال داشته باشد .
در اينجا دو جملهء صريح و قابل دقت وجود دارد : « يئست من المحيض » و « مثلها لا تحيض » . جملهء اول تصريح كرده كه « يأس » با قطع اميد « از حيض » است ؛ يعنى دستكم يكى از شرايط يائسگى ، نديدن خون است . پس اگر كسى خون ببيند ، قطعا يائسه نيست .
جملهء دوم « مثلها لا تحيض » بيانگر دو مطلب است : يكى كلّيت كبر سن و كهولت براى يائسگى كه از عبارت « مثلها » ( مانند آن زن - همسن او ) استنباط مىشود . و دوم نديدن حيض است ؛ ازاينرو اين احاديث دلالت بر هر دو شرط يائسگى دارند ؛ كليت شرط سن ، از عبارت « مثلها » به دست مىآيد و شرط حيض نديدن از دو عبارت « يئست من المحيض » و « لا تحيض » اثبات مىگردد . « 2 »
به ديگر سخن ، وابسته كردن حكم ، به عنوان « كسى كه عادت نمىشود و مانندش نيز همينگونه است » ، خود گواه است كه همهء معيار براى نبودن عدّه ، همان نداشتن
هامش
( 1 ) . همان ، ص 406 .
( 2 ) . همان ، ص 476 - 477 .