روى آن ريخته و بخيسانند و روز دوم يعنى روز بعد از خوردن منضج صاف نموده با مقدار كمى شكر ناشتا ميل نمايند و اين دو نوع منضج و مسهل را ادامه دهند تا وقتى كه تمام صفرا از بدن خارج گردد .
زمانى كه يرقان در اثر ورم كبد باشد اكثرا اطباء سنتى نوشتهاند كه بعد از خوردن منضج سردمزاج بايد فلوس را با شكر سرخ ميل نمايند و غير از فلوس يا هليله زرد خوردن مسهل ديگر صلاح نيست در اين صورت مقدار چهار مثقال از مغز سياهرنگ داخل ميوه فلوس و هفت مثقال شكر سرخ را در آب گرم حل كرده و صبح ناشتا بخورند و اين عمل را تا مدتى يك روز در ميان ادامه دهند تا ورم كبد مرتفع و يرقان بهبودى بايد و لازم به ذكر است كه در بيمارى يرقان عرق كردن عطسه آوردن و ورزش نمودن هم مفيد مىباشد .
اما آثار يرقان سياه يا يرقان اسود عبارتند از : سياهى قابل توجه پوست بدن و بزرگ و محكم شدن طحال و وجود درد در طحال و عدم اشتها به غذا و بدى هضم غذا و پيدايش وسواس و غم و اندوه و افسردگى و وجود قراقرا در شكم .
اطباء سنتى علل يرقان سياه را ورم طحال يا پيدايش غده در طحال و گاهى هم بىنظمى و اختلال در كار كبد مىدانند بهطورىكه كبد قادر نيست تركيبات خون را خود تنظيم و وظيفه پالايش خون را به حال طبيعى انجام دهد . در مداواى يرقان سياه هم اگر در بيمار آثار غلبه خون مشاهده شود دستور مىدهند كه از سياهرگ روى ساعد دست چپ كه رگ باسليق نام دارد خون گرفته شود ضمنا دستور به خوردن دواهاى استفراغآور مىدهند تا بيمار استفراغ زياد نمايد . و به بيمار منضج و مسهل مىدهند و تكرار مىكنند تا بدن خوب از مواد زائد پاك گردد و ورم طحال يا ناراحتى بافت كبد نقصان حاصل نمايد در اين حالت نيز اگر در طحال ورمى گرممزاج باشد همراه يرقان سياه بيمار تب هم دارد و مىتوان از بيمار خون گرفت به رگ زدن يا حجامت كردن يا انداختن چند زالو در محل طحال . و گاهى نيز ورم سردمزاج عارض طحال مىشود كه در اين صورت گرفتن خون لازم نيست و تنها به خوردن منضج و مسهل اكتفا مىشود . قابل ذكر است كه براى يرقان اسود
طب سنتى سينا ( درمان بيماريهاى مختلف با گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: سيد احمد على خسروى
ص١٣١