صادق ( ع ) در وسائل الشيعه جلد 16 ص 466 يا فروغ كافى جلد 2 روايت شده است كه خطاب به فردى كه از سوء هاضمه و درد معده شكايت داشت فرمودند : ( فقط اول روز و اول شب به تغذيه بپرداز و ميان صبحانه و شام چيزى نخور كه مايه فساد بدن است مگر گفته خدا را نشنيدهاى كه مىفرمايد : روزى آنان بامدادان و شامگاهان است ) در رساله حضرت امام خمينى ( قدس سره ) نيز در باب مستحبات غذا خوردن آمده است كه : ( در اول روز و اول شب غذا خورده شود و از خوردن غذا در نيمه روز و نيمهى شب خوددارى شود . ) بنابراين بر خلاف عادت بسيارى از افراد و نيز توصيههاى عدهاى از متخصصان تغذيه كه غذاى اصلى افراد در شبانه روز خصوصا در رژيمهاى لاغرى ناهار بوده و صبحانه و شام را كم خورده يا نمىخورند ، در طب اسلامى و قرآنى بر خوردن صبحانه و شام تاكيد شده و روايت است كه حضرت على ( ع ) در پاسخ به سوال كسى كه پرسيد چه چيز باعث طول عمر مىشود فرمودند : « و ليباكر الغذاء » ( خوردن غذاى كافى در هر بامداد ) در خصوص خوردن شام نيز از حضرت رسول در سفينة البحار جلد 2 صفحه 198 روايتشده كه فرمودند : ( ترك نكنيد خوراك شب را اگر چه با مقدارى خمير خشك باشد همانا من بر امتم مىترسم از ترك خوراك شب و پيرى زودرس به درستى كه خوراك شب باعث قوت و توانايى پير و جوان است . ) و نيز امام صادق ( ع ) در اصول كافى جلد 3 ص 166 روايت شده است ( اساس خرابى بدن نخوردن شام است ) از نظر علمى خوردن غذاى كامل در صبح باعث مىشود تا احساس گرسنگى در ظهر به حد اقل برسد و نياز به خوردن ناهار پيدا نكند يا به خوردن غذاى سبك اكتفا كند . درنتيجه دچار كسالت و رخوت نشده و احتياج به خواب پيدا نكند و تا عصر مىتواند به امورات زندگانى و معنوى خود برسد لذا اول شب با اشتهاى كامل شام مىخورد و تا موقع خواب نيز غذاى او هضم مىشود و مىتواند به امورات معنوى شبانه خود برسد كه هفت نوع تغذيه ديگر انسان را شامل مىشود درحالىكه افراد غالبا برعكس عمل كرده و صبحانه مختصر ميل مىكنند و در هنگام ظهور با گرسنگى زياد ناچار به خوردن غذاى مفصلى مىشوند آنچنانكه احساس سنگينى و خواب آلودگى كرده و تا عصر مىخوابند و تا عصر از امورات روزانه خود مىمانند و چون اول شب اشتها ندارند لذا شام را ديرتر
قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 317
مساهمون: بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه
ص٣١٧