قيامت و بررسى اعمال
« بىگمان نيكان از جامى كه آميزهء آن كافور است ، مىنوشند . . . آنان به نذر خود وفا مىكنند و از روزى كه شرش دامنگستر است ، مىترسند » . « 1 »
اين نوع اضطراب هم به نوعى با اعمال و رفتار انسان مرتبط است . يعنى آن حوادث به واقع شايسته اضطراباند ؛ ولى چنين حالتى به جهت عدم اطمينان نسبت به صحت و قبولى اعمال در گذشته و آينده ، به وجود مىآيد . البته بايد توجه داشت بيم و اضطراب از قيامت براى افراد صالح ، تنها در دنياست ؛ و آنان در جهان ديگر اضطرابى ندارند ؛ « 2 » و برعكس ، دلهره و نگرانى در صحنهء قيامت ، براى كسانى است كه در دنيا نسبت به آخرت ، خوف و هراسى نداشتهاند .
عذاب الهى
« پس شما را از آتشى كه زبانه زند هشدار دهم » . « 3 »
« حاشا ، آن آتش زبان زن است . بركنندهء پوست سر كه هركس را كه ( به حق ) پشت كرد و ( از ايمان ) روى گرداند ، به خود مىخواند » . « 4 »
ب ) ترس و اضطراب از آنچه منته به امور ناخوشايند مىشوند
در بسيارى موارد ترسها و نگرانيها به جهت وارد نشدن آسيبهاى جانى و يا مالى به خود يا افراد مرتبط با انسان است ؛ كه به منزلهء هشدارى براى انديشيدن و تدبير لازم براى دفع خطر محسوب مىشود . اين خوف و اضطراب در منطق قرآن تا زمانى مثبت ، تلقّى مىشود كه با پيشگيرى و تدبير لازم براى حفاظت و آرامش ، زمينهء رشد و تكامل به سوى اهداف مورد نظر قرآن را فراهم آورد و گرنه امنيّت و آرامشى كه به آيندهاى وحشتناك و دهشت بار ، همراه عذابى جاودان و هميشگى بينجامد ، ايمنى و آرامش محسوب نمىشود . لذا ترس و
هامش
( 1 ) . انسان / 5 و 7 .
( 2 ) . انبياء / 103 .
( 3 ) . ليل / 14 .
( 4 ) . معارج / 15 ، 16 و 17 .