بررسى عوامل مولد اضطراب در محيط آموزش عملى و نظرى بوده است . نتايج پژوهش نشان داد كه اضطراب در محيط بالينى در گروه آزمون نسبت به گروه شاهد ( كه محيط بالينى را تجربه نمىكنند ) افزايش مىيابد ( 11 ) . مورس جهت درمان اضطراب و جلوگيرى از آن روشهاى مقابله با اضطراب را مورد بررسى قرار داده و تاكيد مىكند كه فرد مىتواند به طرقى مانند اجتناب ، طفره رفتن ، انحراف موضوع ، آمادهسازى ذهنى ، تلقى مثبت ذهنى ، ورزش سبك ، تنآرامى ، موسيقى ، مشاهده و . . . در رفع اضطراب به خود كمك كند ( 7 ) . عامل بسيار مهمى كه در رفع اضطراب تاثير دارد توكل به خداى متعال و توسل به ائمه معصومين ( ع ) است كه در جوامع غير اسلامى كمتر معنا پيدا مىكند در همين رابطه مشكينى بيان مىكند كه عبادت نوعى آرامسازى است كه ايجاد حالتى امن و الفت روح و دل با ذات خداوند متعال و حصول آرامش و سكون براى نفس مىشود . در اين ميان ذكر وسيله برقرارى رابطه معنوى با خداوند متعال است و قلب و روح را به ذات مقدس او متوجه مىسازد . ذكر سبب توسعه بينش و معرفت به عظمت مقام ربوبى و تابش اشعه در دل است ( 12 ) . يكى از ريتمهاى موزون دلنشين و جذاب ، آواى عرفانى قرآن است . كلام الهى با قدرت نفوذ فراوان و بىهمتا خود چنان بر روح و جسم اثر مىكند كه گويى بعد از شنيدن آن انسان تازه متولد شده و احساس سبكى ، سرزندگى و رهايى از قيد و بندهاى مادى مىنمايد ، هراس و نگرانى از دل مىزدايد و در شنونده ايجاد آرامش مىنمايد . ذكر و ثناى خداوند سبب آرامش قلبها مىگردد . در قرآن 260 مرتبه كلمه ذكر آمده كه منظور يادآورى است ( 13 ) . يكى از راههاى ديگر مقابله با اضطراب تن آرامى است ، مورس بيان مىكند كه تن آرامى موجب تسكين اضطراب مىشود ( 7 ) . زاهوريك بيان مىكند تن آرامى روى سيستم عضله اسكلتى ، پوست ، فعاليت دستگاههاى داخلى بدن ، ضربان قلب ، تنفس و فشارخون تاثير دارد ( 14 ) . نجاتى مىنويسد : مكانيسم تنآرامى روى دستگاه عصبى و غدد داخلى تاثير مىگذارد ( 15 ) .
قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 447
مساهمون: بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه
ص٤٤٧