و ظلم را در بر مىگيرد . به عبارت ديگر ، فساد به هرگونه تخريب و ويرانگرى گفته مىشود كه نظام آراسته و صالح جارى را برهم زند . « 1 » و نقطه مقابل آن اصلاح است كه تمام برنامههاى سازنده در مفهوم آن جمع مىباشند . بدون ترديد ، آنچه كه در اينجا از ابعاد مختلف فساد در نظر ما است ، مواردى مىباشد كه نظام آراسته و صالح جارى در عرصه محيط زيست را كه جزئى از نظام خلقت مىباشد ، با نابسامانى ، انحراف و دگرگونى مواجه سازد . ابعاد مختلف بحران زيستمحيطى كه امروزه به حق ، افكار جهانى را تحت تاثير قرار داده ، حاصل عصيانگرى بشر در برابر نظام آراسته و صالح جارى در عرصه محيط زيست مىباشد . اينگونه اقدامات فسادانگيز چه از ناحيه فرد باشد و يا از حكومت ، در تضاد با خواست خداوند است ، چراكه خداوند ابدا فساد را دوست ندارد و هرگز در مشيت ازلى نخواسته است كه فساد كنند .
نكته قابل توجهى كه در اين مبحث بايستى ذكر شود ، رفتارهايى است كه منجر به بروز فساد در عرصه محيط زيست مىگردند . اينگونه رفتارها نيز با توجه به ماهيت فسادانگيزشان در تضاد با اصول ارزشى اسلام است و بدون شك ، نهى خداوند شامل آنها نيز مىشود . چراكه فساد ، فساد است اگرچه در قالب يكى از رفتارهاى انسانى بروز نمايد از طرف ديگر نبايد از نظر دور داشت كه همين فسادهاى موضعى و فردى مىتواند باعث گسترش دامنه فساد شده و نظام آراسته و صالح جارى در عرصه محيط زيست را در ابعاد وسيع و گستردهاى برهم زند . آلوده كردن آب ، خاك و هوا نيز درصورتىكه عرصهى حيات زيستمندان مختلف زمينى را دچار اختلال نمايد و نظام آراسته و صالح جارى در عرصهى محيط زيست را دچار اختلال نمايد از مصاديق بارز فساد و رفتارهاى ناهنجار
هامش
( 1 ) . همان