اضطرار در خوردن اين محرمات از حد تجاوز نكنند . « 1 » بديهى است كه در صورت ظالم و تجاوزكار بودن اگرچه مجاز با استفاده هستند ولى گناه خوردن مردار براى آنها ثبت مىشود .
3 - در آيه سوم از سوره مائده مصاديقى از مردار ذكر شده كه به شرح ذيل مىباشد .
3 - 1 - ما اهل لغير اللّه به : حيوانى كه بدون ذكر نام خدا و يا براى غير خدا ( همانند بت ) ذبح شده باشد . در ميان بتپرستان مرسوم بود كه هنگام ذبح نام بت را مىبردند و مىگفتند به نام لات و عزى . « 2 »
3 - 2 - المنخفقه : حيوانى كه خفه شده باشد . در زمان جاهليت معمول بود گاهى حيوان را در ميان دو چوب يا در ميان دو شاخ درخت سخت مىفشرند تا بميرد و از گوشتش استفاده مىكردند . « 3 »
و در روايت نقل شده است كه مجوس گاو و گوسفند را خفه كرده و مىخورند « 4 » بنا بر اين آيه ممكن است ناظر به وضع آنها باشد .
3 - 3 - الموقوذه : حيوانى كه با شكنجه و يا بيمارى جان داده باشد . در جاهليت رسم بود كه بعضى حيوانات را به خاطر بتها آنقدر مىزدند تا بميرد و آن را نوعى عبادت مىدانستند . « 5 »
3 - 4 - المترديه : حيوانى كه به سبب سقوط از بلندى مرده است .
3 - 5 - النطيحه : حيوانى كه به سبب شاخ زدن حيوان ديگرى مرده است .
هامش
( 1 ) . ر . ك الميزان ، پيشين ، ج 1 ، 426
( 2 ) . تفسير اطيب البيان ، پيشين ، ج 2 ، ص 29 و نيز ملا فتح إله كاشانى ، تفسير منهج الصادقين ، ج 3 ، ص 174
( 3 ) . تفسير نمونه ، ج 4 ، ص 258
( 4 ) . وسائل الشيعه ، ج 24 ، ص 39
( 5 ) . محمد بن احمد قرطبى ، الجامع لاحكام القرآن ( تفسير قرطبى ) ، ج 6 ، ص 48 ، عبد الكريم ماردينى ، الاعجاز العلمى فى القرآن الكريم ، صص 311 - 312