3 - 6 - ما اكل السبع : حيوانى كه به وسيله درندگان مرده است . در آيه چهارم سوره مائده صيد سگ شكارى استثنا شده است .
3 - 7 - ما ذبح على النصب : حيوانى كه براى بتها ذبح شود .
اعراب جاهلى 360 سنگ در اطراف كعبه نصب كرده بودند كه بر خلاف بت شكل و صورت خاصى نداشت كه آن را نصب مىناميدند و در مقابل آنها قربانى كرده و خون قربانى را به آنها مىماليدند و گوشتها را قطعهقطعه كرده روى سنگها مىگذاشتند .
قرآن چنين گوشتى را حرام اعلام فرمود . « 1 »
3 - 8 - و ان تستقسموا بالازلام : اشاره به گوشتهايى است كه با قمار و بختآزمايى تقسيم مىشد . به اين صورت كه ده نفر با هم شرطبندى كرده و حيوانى را مىخريدند و ذبح مىكردند سپس ده چوبه تير كه روى هفت عدد آنها عنوان « برنده » و روى سه عدد آنها عنوان « بازنده » ثبت شده بود در كيسه مخصوص مىريختند و به صورت قرعه برمىداشتند ، هفت نفر برنده هريك سهمى از گوشت برمىداشت و سه نفر بازنده بايد قيمت حيوان را مىپرداختند . در نقل ديگرى است كه هيجده نفر اين قمار را انجام مىدادند . « 2 »
حرمت دو قسم اخير و نيز حيوانى كه با نام غير « اللّه » ذبح شوند مسلما به لحاظ جنبه بهداشتى نيست بلكه جنبه معنوى و اخلاقى و يا حفظ نظام اجتماعى مد نظر بوده است كه از سويى توجه به آفريننده نعمتها و از سوى ديگر مبارزه با شرك و بتپرستى است . « 3 »
به عقيده مفسرين ذكر اين مصاديق به اين علت است كه از نظر فقهى « ميته » مفهوم وسيعى دارد و هر حيوانى با طريق شرعى ذبح نشده باشد در مفهوم ميته داخل است ولى در
هامش
( 1 ) . مجمع البيان فى تفسير القرآن ، ج 3 ، ص 244
( 2 ) . ر . ك ، آيات الاحكام ، پيشين ، ج 2 ، ص 126 - 127
( 3 ) . ر . ك ، تفسير نمونه ، ج 1 ، ص 439