سپس سعى دارند تا اين مرحله را با مرحله نفخ روح كه قرآن با عبارت
« ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ »
از آن ياد كرده ، تطبيق دهند . يكى ديگر از صاحبنظران در اينباره معتقد است كه مرحله دميدن روح ، مرحلهاى است كه خداوند تحول شگفتانگيزى در جنين پديد آورده و جنين مرده را زنده مىگرداند « 1 » .
اما دكتر پاكنژاد با توجه به روايتى از امام صادق عليه السّلام كه مىفرمايد : « هرگاه طفل چهار ماهه شود حيات در او بوجود مىآيد » ، در اينباره عقيده دارد كه نطفهها نيز موجودات زنده و داراى حيات بودهاند و از طرف ديگر در چهار ماهگى آثار حيات به جنين روى مىآورد و اين چيزى است كه دانش بيولوژى هنوز پاسخگوى اين قسمت نبوده يعنى حد فاصل مرحله حيات يا مرحله قبل از آن را نمىتواند مشخص كند و شايد منظور از شروع حيات در اينجا شروع هماهنگى و همكارى بين اعضاء است كه مقارن چهار ماهگى آغاز مىشود « 2 » .
تحليل :
تعبير قرآن از آفرينش ديگر و نفخ روح ، تعبير ظريف و مهمى است . اما اينكه برخى محققين آن را به معناى آغاز پيدايش حركت و فعاليتهاى قلب و عصبدار شدن اندامها مىدانند ، مطلب قابل قبولى نيست و هيچ دليل علمى براى اثبات آن وجود ندارد . از طرفى زمانى را كه براى شروع اين دو پديده مجزا از يكديگر مطرح كردهاند ، دو زمان متفاوت است .
دميدن روح كه با تعبير
« خَلْقاً آخَرَ »
تناسب دارد مرحلهاى است كه در آن انسان مىتواند
هامش
( 1 ) . مع الطب فى القرآن الكريم ، ص 83 .
( 2 ) . گذشته و آينده جهان ، ص 66 .