ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ
« 1 »
و بعد از خون بسته شده ، سپس از مضغه كه بعضى داراى شكل و خلقت است و بعضى بدون شكل ، تا براى شما روشن سازيم .
در آيات شريفه فوق ، واژههايى كه جاى بحث و بررسى دارند عبارتند از : مضغه و مخلقه و غير مخلقه .
بررسى لغوى :
مضغه به معناى غذاى جويده شده و گوشت جويده شده آمده است . بنابراين مضغه عبارت است از قطعهاى از گوشت كه شبيه گوشت جويده شده است « 2 » .
مخلقه تعبيرى است كه براى مبالغه در خلق به كار مىرود و خلق به معناى ايجاد چيزى بر كيفيت مخصوص است و اين كلمه براى مبالغه و تأكيد و نسبت فعل به مفعول مىآيد .
يعنى ناظر به جهت وقوع فعل است . پس تعبير به مخلقه در مورد مضغه اشاره به اين است كه حقيقت خلق و تحقق آن ( يعنى ايجاد بر كيفيت مخصوص و تعيين خصوصيات و مقدرات ) در اين مرتبه است . و اما غير مخلقه به اين معناست كه تعيين برخى خصوصيات ( تماما يا بعضا ) در اين مرتبه مضغه نيست « 3 » .
ديدگاه مفسرين :
درباره مضغه همه مفسرين گفتهاند كه از ماده مضغ ( جويدن ) و مضغه به معناى قطعه گوشت جويده شده و يا غذاى جويده شده است . اما آنچه كه بيشتر به توضيح نياز دارد
هامش
( 1 ) . حج ( 22 ) ، آيه 5
( 2 ) . ر . ك : مفردات راغب اصفهانى ، و التحقيق فى كلمات القرآن الكريم ، ج 11 ، ص 124 - 125 ماده مضغ .
( 3 ) . ر . ك : التحقيق فى كلمات القرآن ، ج 11 ، ص . 126 .