است ، گرچه در آن زمان اين امر انجام نشد « 1 » .
در جواب بايد گفت كه همانطور كه خود ايشان متذكر شدهاند ، اولا در آن زمان چنين امرى واقع نشده است و ثانيا وقوع آن به مقدمات و تجهيزات پيشرفته نياز داشت كه تنها با گذشت زمان و پيشرفت علوم و فنون ميسر بود . بنابراين همان گونه كه غيبگويى قرآن از اخبار آينده را معجزه مىدانيم ، هرچند كه با گذشت زمان و وقوع حوادث مرتبط به هم و سلسلهوار ، آن وقايع بعدها آشكار شده و مردم از آنها مطلع مىشوند ، اين مطلب را نيز مىتوان نوعى غيبگويى قرآن دانست كه ديگران در آن زمان از طريق عادى نمىتوانستند از آن آگاه شده و اطلاع يابند ، و همين دليلى براى عجز مردم و معجزه بودن اين مطلب است .
اما تفسير دوم درباره علق ، كه مقصود از آن را اسپرمى مىداند كه شباهت به زالو دارد ، صحيح به نظر نمىرسد ، زيرا گرچه سورهء علق ، اشاره دارد كه انسان از
« عَلَقٍ »
خلق شده و مراحل قبل و بعد از آن را متذكر نشده ، اما ، آيات ديگر در سورههاى مؤمنون ، حج ، قيامت و غافر به وضوح مرحله قبل از علقه را كه نطفه است متذكر شده و آيات مربوطه در سورههاى حج و مؤمنون مرحله پس از علقه را كه مضغه است يادآور شدهاند .
حال اگر بدون توجه به قرائنى كه در اين سورهها آمده ، تفسير دوم را در مورد
« عَلَقٍ »
كه در سوره علق آمده است بپذيريم ، باز هم نمايانگر اعجاز قرآن است زيرا مشاهده هزاران موجود ريز كه همچون زالو ، سر بزرگ و تنهاى دراز دارد و در مايع به شكل مارپيچ حركت مىكند و نيز تاج نسبتا بلند بر سر دارد و در مايع زندگى مىكند ، در زمان نزول آن ، براى بشر امكانپذير نبوده است .
و در مورد دو تفسير سوم و چهارم نيز صاحب تفسير نمونه معتقد است كه اين مطلب را
هامش
( 1 ) . پژوهشى در اعجاز علمى قرآن ، ج 2 ، ص . 487