چه سلول يا به شكل ماده چركى به خارج باز مىشود يا به جاى آن بافت ليفى جانشين مىشود .
پس بهطورى كه ملاحظه مىفرماييد ، داروى بىضرر و بىخطر ، به عبارت ديگر ، داروى ايدهآل ، دارويى است كه اثر برگشتكننده داشته باشد ، يعنى ، دارو پس از اينكه اثر كرد ، سپس ، تدريجا ، از بدن دفع شد ، عمل از دست رفته برگشت كند . خلاصه اينكه اثر مفيد دارو ظاهر شود ، بدون اينكه لطمهاى به عمل اعضا زند و يا ضايعه تشريحى و بافتى ايجاد كند . ولى هرگاه دارو اثر بازگشتكننده نداشته باشد بهمنزله سم محسوب مىشود و ضرر و خطر خواهد داشت كه اگر حاد و شديد باشد باعث مرگ مىشود و اگر بهطور تدريجى ، اثر كند بافت ليفى و تصلب تدريجى اعضاى بدن و پيرى زودرس يا خطرات جبرانناپذير ديگرى ايجاد مىكند و آثار شومى از خود به جا مىگذارد .
ضمنا مىدانيم كه داروها براى اينكه در بدن تأثير كنند بايد روى بافتها تثبيت شوند . با در نظر گرفتن اين مطلب ، توجه خوانندگان را به عبارت مندرج در صفحه 30 همان كتاب ( فارماكولوژى ) جلب مىكنيم : « تثبيت بعضى داروها به مقدار كم قابل برگشت و به مقدار زياد غير قابل برگشت است » .
چنانكه ملاحظه مىشود ، براى اينكه دارو تأثير بازگشتنى داشته باشد و هيچگونه زيانى متوجه بيمار نكند ، بايد مقدار استعمالش كم باشد . متأسفانه ، تقريبا كليه داروهاى رايج كنونى ، كه مقدار مصرفشان در كتابهاى فارماكولوژى نوشته شده است و پزشكان معمولا در حدود آن مقدار تجويز مىكنند و به آن مقدار مجاز « 1 » مىگويند ، به اندازهاى است كه مخصوصا بر اثر تكرار و طول مدت استعمال ( در بيمارىهاى مزمن ) ضايعات جبرانناپذير و غير قابل بازگشت در بافتها ايجاد مىكند و بنابراين زيانبخشاند . پس باز مسئله مقدار مطرح
هامش
( 1 ) .Dose therapeutique