در مقام تحقيق برآمده صحت و سقم آنها را دريابيم و قبل از اين كه اروپاييان در تجسسات علمى خود موفق به اكتشافاتى از آن قبيل كه گفتيم شوند و به نام خود شهرت دهند ، ما بايد به جهانيان اعلام كنيم كه هنوز ما در رشتههايى از علوم پرچمدار و پيش قدم هستيم و به مصداق « آنچه ، در آينه ، جوان بيند ، پير در خشت خام ، آن بيند » آنچه امروزه اروپاييان در يك قسمت از علوم كشف مىكنند پدران ما قرنها پيش از اين موفق به كسب آنها شدهاند و افتخار اين اكتشافات به آنها مىرسد نه دانشمندان اروپا .
با توجه به اين مطلب ، در مملكت ما هر مؤسسه و سازمانى پيدا شود كه هدف خود را احياى آثار قدما قرار دهد ، بىهيچ شبهه ، بزرگترين خدمت را به كشور و فرهنگ كشور انجام داده است و اين كارى است كه بزرگتر و گرانبهاتر و در عين حال ، مشكلتر از آن در تصور نمىگنجد .
در وهلهء نخست ، حق اين بود كه وزارت فرهنگ ( وزارت آموزش و پرورش ) تاكنون به اين امر مهم قيام و اقدام مىكرد ، ولى متأسفانه مىبينيم قضيه درست به عكس است ، زيرا صد سال پيش كه سنگ بناى دار الفنون گذاشته شد ، معلمان اروپايى و ايادى آنها ، در ناچيز جلوه دادن قدما كوشيدند و ساليان دراز نويسندگان و مؤلفان ما به تبعيت كوركورانه از آنها ، يا عالما يا عامدا ، نفت به آتش اين سمپاشىها پاشيدند و در اين مدت نه تنها فرهنگ ما در اين راه ، گامى به سوى كشف حقيقت برنداشت ، بلكه در بسيارى از كتابهاى كلاسيك حتى در كتابهايى كه هماكنون در دست دانشآموزان است ، پرتوى از ناچيز جلوه دادن عقايد قدما و موهوم بودن آنها منعكس است .
از سوى ديگر ، تمام نوشتهها ، چه در كتابهاى كلاسيك و چه در مطبوعات ، حاكى از بزرگ جلوه دادن كارهاى اروپا است ، گويا فرهنگ باستانى و تمدن قديم و از جمله تمدن قديم ايران در پيشرفت تمدن جديد اسلامى
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٠١