فصل اوّل در بيان نزف الدّم
هركاه بوساطت زخمى يكى از عروق دمويّه منقطع كرديد جريان خونى كه از ان زخم حاصل مىكردد نزف الدّم نامند و اين جريان خون چون از سه حالت خارج نيست يا از انقطاع شريانست يا از وريد و يا از شعريّه لهذا نزف الدّم هم يا شريانيست يا وريدى و يا شعريّه درصورتىكه فوران خون قوى و متناوب و با ضربانات قلبيّه متّحد الزّمان و برنك احمر ناصع باشد معلوم مىشود كه خون از شريان جارى شده
بر خلاف اكر فورانش غير منقطع و يا بدون فوران و با رنك تيرهء مايل بسياهى باشد معيّن است كه وريدى پاره شده
بالأخرة اكر خون قرمز و از تمام سطح زخم تراوش نمايد از شعريّه خواهد بود و اين حالت كثير الوقوع است مانند رعاف و نزف الدّم لثه يا جروح معمولى و امثال انها
نزف الدّم شريانى از همه مشكلتر و خطيرتر و بند اوردن انهم نهايت اشكال را دارد ولى مطلقا خطر نزف الدّم بسته به بزركى عرق مؤف است چنان كه خطر پاره شدن وريد بزرك از شريان كوچك زياده مىباشد و كلّيّة هر قدر خون زيادتر و شديدتر جارى شود نزف الدّم مخوفتر مىباشد هركاه نزف الدّم بطئ و قليل بود مىتوان از ان صرفنظر نموده منتظر ان شد كه بخودىخود