عمومى و در اكثر ممالك فرنك بسيار شايع مىباشد ) چون ضمنا بسوزاك هم مبتلا بودهاند ورم ملتحمهء حادّ سوزاكى ( ريمى ) پيدا كردهاند ]
ازاينرو معلوم مىشود كه نادانى و بىتربيتى اختصاص بعوام مملكتى دون مملكت ديكر ندارد و حال ايشان در تمام روى زمين بيك نهج است و اساس تمدّن و بنيان تربيت در عهده خداوندان عقل و بينش و علم و دانش باشد پس بايد شدّت و ضعف آن را از چشم ايشان ديد و خوب و بد آن را از هيجان و جنبش ايشان فهميد
بارى بهترين علاجى كه براى رفع اين كونه جهالتها و عقايد عوامانه مىتوان تصوّر كرد نشر و شيوع دادن قوانين علميّهء اتيه است كه بوساطت كثرت سهولت و سهل الوصول بودن انها ممكن است شايع شوند و مسلّما عمدهء اين عمل برعهده معلّمين مدارس علميّه مىباشد كه افتاب علم از افق مدارك و مشاعر ايشان طالع و در شرق و غرب عالم تابيده دهات را مانند شهر و كهسار را مانند برارى تربيت و منوّر و بزيور علم ارايش مىدهد خلاصه بايد ملتفت بود كه تدابير ذيل متعلّق بحالات ساده بدون خطر و براى چند ساعت قبل از ورود طبيب است نه آنكه اين تدابير را وظيفه خود قرار داده در شهر يا بخصوص در ييلاق محض صرفه و ندادن حقّ القدم طبيب از رجوع بايشان صرفنظر كرده اسباب مخاطرات عمده كردند
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 193
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٩٣