هنكام نموّ و ترقّى نفسانى و جسمانى هر دو باعلى درجه مىرسد و ورزش بهر شكلى كه باشد ( بازى و ورزشهاى علمى و غيره ) براى مترعرع از هر سنّى لازمتر مىباشد و براى نموّ جسمانى و تحليلى كه در ضمن ورزش پيدا مىشود اغذيهء بسيار ازته و كثير التّغذيه باعلى درجه ضرورت دارد ولى نموّ قواى شعوريّه و دماغيّه در مكتب و مدرسه بجا آورده مىشود و بنا بر اين دستور ان هم جزء حفظ صحّت مكاتب است لهذا چند كلمهء از ان مذكور نمائيم
بناى مدرسه بايد در روى زمين خشك و مرتفعى باشد و حاوى الات ورزش و حياط بازى و باغچه مشجّر و اب جارى يا حوض بسيار تميزى وسعت اطاق درس بايد با عدد شاكردان متناسب باشد و كلّية براى هر شاكردى يك ذرع مربع زمين منظور كردد و ارتفاع بسه ذرع و نيم و چهار ذرع رسد و در هيچ اطاقى بيش از 50 نفر شاكرد نبايد قبول شود ساعتى يك مرتبه هم بوساطت باز كردن درها هواى اطاق را تجديد نمايند و بوساطت عينك كاسى رفع نزديك بينى چشم شاكردها را كنند چه اين مسئله در مدارس كثير الوقوع و از منقصت اضائه حاصل شود و در عدم مواظبت مورث افات رديّه كردد و بالأخرة كورى پديد ايد يكى ديكر از امراض مدرسه انحراف ستون فقراتست و نتيجهء معايب
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 186
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٨٦