در تمام مطالب حفظ صحّتى هيچ چيز مهمّتر و مجهول القدرتر از مطلب اتيه نيست و چه بسيار نادرند اشخاصى كه مطّلع بر فرط اهميّت اينكه حفظ صحّت جلد براى سلامتى لازم است شده و به جهت ابقاء اين عضو به حالت عمليّهء ثابته تمام حدود لازمه را معمول مىدارند و نه چنان كمان كنند كه فقط در ايران اين مسئله غفلت شده بلكه اغلب نقاط فرنك هم عادت بتطهير و تغسيل كامل و مكرّر تمام بدن ننموده و كذشته از فقراء اغنياء و بزركانهم بدين بليّه مبتلا مىباشند و اكثرى هم كه بملاحظهء تربيت بحفظ جلد مىپردازند فقط همّشان مصروف به جلد صورت و دستها است نه به تمام بدن
پس براى آنكه بفهميم تا چه درجه اين كوتاهى ردائت و منقصت دارد بهتر آنست كه ملتفت عمل فيزيولوژيكى جلد در تعديل بدن شويم و تصوّر كنيم كه اين عضو لمس مىباشد و كروركرور تارهاى عصبى در ان منتهى و كسترده شده و بدان حسّاسيّت شديد عجيبى مىدهند و بدين ملاحظه مىتوان جلد را ضميمهء واقعهء سلسلهء عصبى پنداشت كه بوساطت سطح وسيع خود سلسلهء مزبوره را در معرض اثار خارجيّه قرار داده و باشياء مجاور مىنمايد و لهذا هر چيزى كه ملاقى جلد شد بجهاز عصبى رسيده و هرچه به جلد به خوبى يا به بدى تاثير نمايد بلا واسطه در نهايت قوّت به خود اعصاب اثر خواهد كرد از براى اثبات اين مدّعا ذيلا چند دليل ذكر مىكنيم
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 144
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٤٤