تصوّر نمائيد كه علل جلديّه تا چه اندازه با اختلالات عصبيّه مرافق و بروز ابلهء شديد يا مخملك يا احتراق قطعهء وسيعى از جلد چكونه اسباب تشنّجات و و هذيان و فلج و غيره مىشوند
بالعكس چكونه بوساطت جلد در اعصاب اثار سلامتى احداث مىتوان نمود و بوساطت حمّام نيم كرم يا سرد اضطراب و تحريك دماغ را تسكين داده و بيخوابيها را بر طرف و با حمّام بخار اوجاع عصبانى را مرتفع و بوساطت تمريخ و مشت و مال جلد در غريق و مختنق و حلقاويز شده حركات قلبيّه و ريتين را برقرار و ايشان را از موت ظاهرى نجات داد خلاصه اعتدال و سلامتى سلسلهء عصبى يعنى كلية تمام كارخانهء حيات نهايت تعلّق را با سلامتى جلد دارد و همينكه عمل جلد منقصت پيدا كرد انها هم در كمال شدّت مبتلا شوند و اكرچه صرف اين رابطه جلد با صحّت اعصاب مستلزم مراعات شديد حفظ صحّت جلدى مىشود ولى بعض ادلّهء ديكر هم بدان مىافزائيم
دويّمين عمل جلد كه اهمّيتش كمتر از نخستين نمىباشد عمل تنفّس جلد است بدين معنى كه جلد مانند ريتين تنفّس كرده جذب اكسيژن و دفع انيدريد كربنيك و بخار اب مىنمايد و اكرچه تنفّس ريتين محقّقا بسيار قوىتر از تنفّس جلدى و تبديلات انهم زياده مىباشد ليكن در شانيّت جلد همينقدر بس كه وجودش در باب حيات از حيثيّت تنفس نيز ناكزير مىباشد چنان كه
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 145
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٤٥