باب چهارم در مسكن و مكان و تهويه و تسخين و اضاءة
قوانين حفظ صحّتى
( 1 ) تمكّن و تعريض . -
در انتخاب زمين بايد ملتفت تعريض بناء و طبيعت خاك زير بود يعنى توجّه در اثر نور و اب و هوا و زمين خانهء ساختنى نمود و مسلّم است كه تعريض هر بناء برحسب باد و هواى مملكت تغيير يابد و حتّى الامكان خانه را بايد به نحوى بناء نمود كه حرارت متوسطهء درونى ان قريب بحرارت افاق معتدله كردد و لهذا در اقاليم شماليّه عمارات سمت شمال و در اقاليم جنوبيّه عمارات را طرف جنوب بايد بناء نمود ولى در افاق ما كه قريب باعتدالست بهتر انست كه در جهات اربعه يا اقلّا در دو طرف شمال و جنوب عمارت را بناء كنند تا آنكه در تابستان در عمارت جنوبى كه رو بشمالست و در معرض افتاب نيست و هواى ان خنكتر است سكنى كرده و در زمستان در عمارت شمالى كه رو بجنوبست سكنى كنند و بواسطهء اثر اشعّهء شمس كسب حرارت نمايند و علاوه بر مسئلهء حرارت هركاه در ايران در دو جهت مزبور عمارت را بناء كنند از اثر رياح نيز مصون و محفوظ مانند زيرا كه در اين دو جهت چندان وزشى ندارد و نبايستى كمان كنند كه در درون عمارت رياح اثرى نخواهد نمود زيرا كه محقّق كرديده است كه رياح از وراء ديوار هم در هواى درون مساكن و اطاقها اثر مىنمايد و اكر ان رياح با رطوبت هم باشند درون اطاق را پر كرده زياده