كار كردن در هواى ازاد دهقان را در معرض هركونه بىاعتدالى هوا در مىآورد رابعا مجاورت پئين و سركين و رشوهء اراضى اسباب خطرى شود كه در بيان مساكن مذكور خواهد شد ليكن اندك تموّلى جبران اين آفات را نموده تغذيه را بهتر و زمان خواب را طويلتر و ملبوس را كرمتر و مساكن را سالمتر مىنمايد بعلاوه تكميل زراعت و معمول داشتن اسباب جرّثقيلى و توسعهء تجارت و وسايط حمل و نقل و انتشار نكات عمليّه علم لاينقطع سبب نقصان افات مزبوره شده و بالاخره انها را بكلّى بر طرف نمايند ولى شايسته انست كه در مقابل زندكى در هواى ازاد و مجاورت نور شمس زندكى زير زمين را كه كار كردن در معادن و قنواتست مذكور داريم كه چه مخاطراتى دارد ( 1 ) سكناى در تاريكى ( 2 ) حرارت تغييرناپذير صفّهها و خشكهكارها ( 3 ) ازدياد فشار هوا ( 4 ) يك اندازه رطوبت ( 5 ) فساد هوا بوساطت عدم كفايت تجديد ان ( 6 ) غبارهاى مختلفه و صعود بخارات و حدوث احتراقات و در چنين اشخاص نحول تدريجى پيدا شده و كريّات قرمز خونشان كم و ابش زياد شده نزله و اوجاع مفاصل و خميدكى قدّامى ستون فقرات و بعض امراض چشم حادث شود ولى باعانت حفظ صحّت مىتوان اثر اسباب مرضيهء مذكوره را كم نمود و هوا و رطوبت و ساير مفاسد آن را بوسائل عملى
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 113
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١١٣