بيان كسانى كه قى ايشان را روا نيست
كسانى كه ضيق الصدر و ردى النفس و مهيا بنفث الدم و دقيق الرقبه و ضعيف المعده و ضعيف الدماغ و صاحب صداع باشند يا در چشم و گوش يا در سينه و حجب ورم داشته باشند و حبائى را قى روا نباشد و چون از قى فارغ شوند دهن به آب گرم كه ممزوج به سركه باشد بشويند تا ردع ماده كند و انسان از ضرر آن محفوظ مانند و بعد قى گلقند و قدرى مصطكى خوردن بهترست به جهت تقويت معده و بعد آن تا گرسنگى غلبه نكند غذا ندهند و آنجا كه قى مودى بخروج دم شود فىالفور اطراف ببندند و اضمدهء قابضه قويه بر معده نهند و اگر حبس نشود عصارهء خرفه باطين ارمنى بجرّع فرمايند و طبع را نرم نمايند تا خون معده دفع شود و ماده را از صعود باز دارد و سكنجبين به آب سرد اندكاندك دهند تا خون را كه در نواحى سينه و معده منجمد شده باشد بگدازد و خون را از انصباب باز دارد و اگر وجع تحت سراشيف پديد آيد تكميد به آب گرم كنند و باستعمال ادهان ملينه زائل شود و اگر لذع در معده افتد شورباء با روغن دهند و تمريخ معده بروغن بنفشه با قليلى از شمع كنند و اگر فواق افتد و طول كشد تدبير آن تشنه داشتن و آب گرم تجرع كردنست و اگر كزاز يا سبات يا انقطاع صوت پديد آيد تدبير آن شدّ و ربط اطرافست و تكميد معده بزيت كه دردى سداب و قثا الحمار جوشيده باشند و نوشانيدن شهد به آب گرم و آواز كردن در گوش مسبوت از جمله منهيات سباتست و معلوم باد كزاز كه بعد قى افتد سبب آن در اكثر حدت دوايا حدت خلط قىست كه فم معده را لذع كند اما آنجا كه بسبب يبوست پديد آيد از فرط استفراغ متعسر البرء است
فائده در بيان منافع قى
و امراضى كه از ان زائل مىشوند بدانند كه قى در صحت جهت محافظت صحت اثر تمام دارد و در استسقا و صرع معدى و ماليخوليا و جذام و نقرس و عرق النسا و رعشه و فالج و قروح كليه و مثانه و رداءت نون و يرقان و انتصاب النفس و قوبا و جميع امراض اسفل بدن چون دوائى و داء الفيل و درد نقرس و عرق النسا را نافع بود
فائده در بيان مضرات قى
بدانند كه قى مفرط مضّر و مضعف معده است بنا بر كثرت حركات متعبه و جذب مواد كثير كه لازمهء اوست و صدر را ضرر دارد