فايده پنجم در فواكه و خواص آنها
عنب : به فارسى انگور نامند بهترين آن سفيد رسيده شيرين شاداب بزرگ دانهء آن است كه پوست آن رقيق و تخم آن كوچك . و آن را انواع بسيار است . بهتر و الطف از همه عسكرى و صاحبى و مثقالى و فخرى و خليلى و حابون بارماقى « 1 » كه ريشبابا نامند و كشمشى . طبيعت مطلق رسيده آن در آخر اول ، گرم و تر و بعضى بسيار شيرين آن را تا دوم ، گرم و تر دانستهاند . خواص آن جالى طبع و منضج « 2 » و سريع الانحدار و كثير الغذا و بهترين ميوهها است در غذائيت ، و مقوى بدن و مسمّن و زيادكنندهء خون جيد ، و بايد بعد از چيدن ، فى الفور تناول ننمايند بلكه بعد از آنكه يك دو روز مانده باشد بخورند . و آب سرد بالاى انگور به غايت مفسد آن و مورث استسقاء و تبهاى عفن . و انگور مضر معدهء رطبهء ريحيّه . مصلح آن زيره و رازيانه .
زبيب : به فارسى مويز نامند . به حسب انواع انگور مختلف مىباشد و بهترين همه ، پرگوشت شيرين كمدانهء فربهء آن است و خشك كمگوشت پردانه ، بدترين همه است . طبيعت آن به حسب اقسام انگور مختلف مىباشد آنچه از انگور سفيد است گرمى آن كمتر از سياه آن . فائده آن مقوى جگر و محرك باه مبرودين و مسمّن بدن .
حصرم : به فارسى غوره نامند . طبيعت مطلق آنكه از هر نوع باشد در اول دوم ، سرد و در آخر ، خشك و عصارهء آن سردتر و خشكتر از آن . خواص آن مطفى حرارت خون و صفرا و قامع صفرا و مقطع بلغم حاصل در معده و كم آن حابس طبع و مانع انصباب مواد و مقوى جگر و بدن و رافع تشنگى و سستى اعضاء .
هامش
( 1 ) . الف و ب : مارماقى
( 2 ) . در هر دو نسخه « منفخ » بود كه از مخزن الادويه « منضج » كه صحيح مىباشد جايگزين شد : مصحح