و اولى از اين شش ، در مرتبه و مواظبت حبوب است زيرا كه سهولت دارد گذشتن حبوب از معده و اسرع هضما است از لحم .
[ گندم ] و ميانهء اقسام حبوبات [ و ] بهترين حبوب به حسب مشاكله به طبيعت انسان از حيثيّت غذا گندم است ؛ زيرا كه حرارت او مشابه حرارت انسان است و بهترين گندمها آن است كه ميانه باشد در نرمى و سختى و سفيدى و سرخى و بزرگى و فربهى و تازگى و كهنگى است و حبوب از خيسانيدن در آب كسب برودت و رطوبت مىكند و از شستن كسب برودت و از نمك ، خوشمزه و لطيف و از خميرمايه ، لطيف و سريع النفوذ و از احداث سدّه دور مىشوند و از پختن ، سبك و لذيذ و از جوشانيدن ، تلخى و عفوصتى كه داشته باشد كم و به بو دادن ، خشك و غليظ و نفخ و ريح « 1 » از آنها به تحليل مىرود و از نرم كردن ، در معده زودتر و به آسانى به بدن و عروق نفوذ مىنمايد « 2 » .
اما طبيعت گندم در اول گرم و در رطوبت و يبوست معتدل و تازهء خشكنشدهء آن در دوم تر . بهترين اطعمهء اصحا و كثير الغذا و مسمّن بدن . و بايد گندم صحيح بىعيب را كه قدرى از درويدن او گذشته باشد و پاك باشد از هر چيزى كه با « 3 » او مىرويد باشد « 4 » ، بعد آرد نموده سبوس آن را به قدر اعتدال جدا نموده و آرد او را خوب سرشته ، نمك و خمير او به اعتدال و خوب برآمده باشد ؛ چه بىنمك ، بدهضم و بسيار شور ، گرم و موجب تشنگى و خشكى معده است و بدون خميرمايه ، بدهضم و موجب سدّه و درد شكم و با خمير مايهء « 5 » بسيار ، سبب ترش شدن نان در معده است و
هامش
( 1 ) . ب : - و ريح
( 2 ) . ب : مىكند
( 3 ) . ب : به
( 4 ) . ب : پاك باشد از هر چيزى كه به او مىرويد
( 5 ) . الف : خميره