فصل هشتم در منافع و مضار و اوقات و اشكال جماع
كه او نيز داخل استفراغات طبيعيّه است زيرا كه خروج منى يكى از استفراغاتى هست كه محتاج به اويند در حفظ صحت .
بدان كه منى از فضلهء هضم چهارم است و از بهترين جوهرى است در بدن ، لهذا ضعفى كه از دفع اندكى از او به هم مىرسد از استفراغات ديگر « 1 » از فصد و مسهل و قى هرچند كه اضعاف آنچه از منى دفع شده باشد به هم نمىرسد ، پس اگر جماع به حسب حاجت حين زيادتى منى و شهوت واقع شود حفظ صحت مىكند و در غير اين حالت احداث مرض مىنمايد .
و از امزجهء صاحب مزاج گرم و تر يعنى دموىمزاج خاصه كه جوان باشد و بدن او هم فربه ، تولد منى در بدن او بسيار شود و قوّتش قوى و بدنش صحيح ، اين اليق و اقوى است در مباشرت از ساير امزجه به شرط اينكه افراط و حرص نورزد در كثرت جماع و هرگاه اعتدال را مرعى دارد تعديل و تقويت حرارت غريزى مىكند و بدنش را سبك مىسازد و دفع همّ و غم و فكر مىنمايد و حدّت غضب را ساكن و احداث فرح و نشاط مىكند و اگر ترك نمايد يا « 2 » اهمال ورزد منى جمع و بسيار گردد « 3 » ، احداث درد دركش رانها و خصيتين نمايد و فرح و نشاط كم گردد ، كسالت و بلادت
هامش
( 1 ) . ب : + و
( 2 ) . ب : و
( 3 ) . ب : + پس