صاف نموده شربت انار و يا شربت سيب دو توله داخل كرده بخورند و يا صرف براده صندل سفيد و گشنيز خشك نيم كوفته شب خيسانيده صبح آب زلال آن را با نبات سفيد و شيره خرفه آميخته بنوشند ايضا براى صعود ابخره و درد سر هليله مربى يك عدد با شيره خيارين شش ماشه عرقيات ده توله شربت بزورى دو توله غذا پلاو و ضماد كاهو كاسنى صندل گشنيز به آب گشنيز .
و اگر به سبب خشونت هليله خشكى كند بجايش خميره گاو زبان هفت ماشه كنند و يا دواء المسك بارد هفت ماشه با شيره كاسنى پنج ماشه و خيارين شش ماشه و شربت بزورى دهند .
و اگر آثار حرارت احتراقى رفع نشود آب كاسنى سبز مروق مع مبردات حرارت كبد از شيرجات و اشربه استعمال كنند ايضا براى درد سر و خشكى بينى از بخارات مراق زرشك طباشير گشنيز خشك يشب سبز هر يك يك ماشه سوده به آمله مربى سرشته به ورق نقره پيچيده تناول نمايند بالايش عرق صندل عرق گاو زبان عرق كيوره گلاب هر يك سه توله شربت گاو زبان دو توله بنوشند و يا شيره زرشك هفت ماشه به جاى زرشك سوده كنند و براى سوزش تمام بدن از بخارات مراق مفرح زرشكى مع عرقيات دهند و مالش مصطكى ماشه سوده به روغن گل حل نموده بر سر معده كنند و براى برخاستن شعله از شكم گل گاو زبان آمله منقى هر يك دو ماشه گل سرخ سه ماشه سوده به شربت عناب دو توله سرشته همراه عرق عنب الثعلب بدهند بعده كاسنى و ماء الجبن به عمل آرند ديگر كه با مراق توحش و خفقان زياده باشد طباشير سنگ يشب مرواريد سوده به شربت انارين سرشته بخورند و عرق كيوره گلاب عرق گاو زبان عرق كاسنى شربت بزورى شربت گاو زبان بنوشند .
و اگر از اين دوا آثار سردى و غلبه ريح محسوس شود لاجورد اضافه كنند و به جاى شربت گلقند داخل نمايند .
و اگر بالينت طبع باشد جوارش انارين نه ماشه خورده شيره كاسنى چهار ماشه شيره خيارين پنج ماشه شربت بزورى دو توله تخم ريحان شش ماشه يا اسپغول پاشيده بنوشند ايضا اگر با مراق تپ باشد قرص زرشك آب كاسنى سبز مروق ده توله شيره خيارين شش ماشه شيره باديان چهار ماشه شربت بزورى دو توله دهند .
و اگر خواهند شيره مغز تخم كدو به جاى خيارين و گلقند عوض شربت كنند و گاهى قرص گل صغير و يا قرص طباشير عوض قرص زرشك كرده مىشود و آمله مربى يك عدد شيره خيارين شيره كاسنى هر يك شش ماشه عرق شاهتره ده توله گلقند دو توله يا شربت نيلوفر و اسپغول شش ماشه پاشيده نيز نافع است ايضا اگر مراق با خلل نزله و سرفه بود خميره خشخاش هفت ماشه همراه جوشانده خطمى چهار ماشه اصل السوس بهدانه هر يك سه ماشه نبات يك توله خورند و يا هليله مربى يك عدد و يا خميره گاو زبان هفت ماشه و يا دواء المسك هفت ماشه همراه شيره خيارين شش ماشه عرقيات شربت بزورى دهند ايضا براى خشكى دهن و ابخره حار يابس مراقى و بيقرارى معده و نزله بهدانه سه ماشه سپستان پانزده دانه خطمى گل بنفشه گل نيلوفر هر يك شش ماشه در آب گرم خيسانيده شيره تخم تربوز شش ماشه شربت نيلوفر دو توله داخل كرده بنوشند يا لعاب بهدانه شيره عناب شيره كاهو شيره خيارين شش ماشه عرقيات دوازده توله شربت نيلوفر دو توله دهند ايضا براى نزله و قلاع و ورم بن دندان و بواسير و درد سر عناب پنج دانه سپستان يازده دانه گاو زبان خطمى هر يك چهار ماشه بهدانه سه ماشه خيسانيده شيره خيارين هفت ماشه شربت بنفشه دو توله داخل كرده دهند و شام خميره گاو زبان خميره خشخاش هر يك سه ماشه همراه عرق گاو زبان خورند و يا اطريفل گشنيزى همراه شيره خيارين شربت نيلوفر دهند و يا براى نزله و ابخره گشنيز خشك يك ماشه سوده با اطريفل يك توله آميخته با شيره مغز تخم هندوانه شش ماشه و يا شيره خرفه شش ماشه و شربت انار شيرين خورند ايضا براى نزله و حرارت جگر و رياح معده مصطكى يك ماشه سوده بگلقند يك توله سرشته بخورند بالايش گاو زبان تخم كاسنى نيمكوفته هر يك شش ماشه ابريشم گل نيلوفر عنب الثعلب هر يك چهار ماشه جوشانيده نبات داخل كرده براى تليين مويز منقى ده دانه افزايند .
و اگر با نزله و قصور هضم و قبض و كثرت آروغ و نفخ باشد مصطكى يك ماشه سوده به هليله مربى يك عدد سرشته بخورند و باديان چهار ماشه تخم كاسنى خيارين كوفته هر يك ششماشه جوشانيده نبات داخل كرده بنوشند ايضا براى آروغ دخانى مراق صفراوى گلقند نسترن يك توله به شربت ليمو يك توله سرشته بخورند بالايش شيره دانه هيل دو ماشه شيره باديان چهار ماشه گلاب چهار توله نبات يك و نيم توله بنوشند ايضا براى خفقان و رياح شكم و غثيان جوارش عود ترش شش ماشه به ورق نقره پيچيده همراه عرق گاو زبان عرق شاهتره عرق كاسنى عرق كيوره هر يك سه توله شربت انارين دو توله بالنگو پنج ماشه پاشيده دهند .
و اگر موسم تنقيه نبود فصد و مسهل بر فصل موقوف داشته سفوف مروايد براى قلب و سفوف نمك هاضم براى معده و شربت گرهل و آلو بخارا و شربت ليمو براى صفرا تيار كنند ايضا در سقوط اشتها جوارش شاهى همراه عرق گاو زبان و كيوره و عرق هل و عرق مكوه هر يك سه توله شربت بزورى دو توله تخم فرنجمشك چهار ماشه پاشيده بدهند .
و اگر با ضعف دل و خشكى لب و تشنگى ضعف هضم و نفخ شكم باشد گلقند يك و نيم توله سكنجبين توله عرق مكوه عرق باديان گلاب عرق كاسنى بدهند .
و اگر با گرمى مزاج اجابت نرم به آواز و رياح بواسيرى باشد شيره دانه هيل شيره بارتنگ عرق كاسنى عرق گاو زبان عرق باديان هر يك پنج توله شربت انارين دو توله دهند ايضا براى رفع قبض اصحاب مراقيه هليله مربى با جوارش عود ملين خورده شيره خيارين هفت ماشه شيره تخم كاسنى پنج ماشه عرقيات شربت بزورى بارد دو توله بنوشند .
و اگر قبض بواسير ريحى و رياح مراقى و صعود بخارات
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 216
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٢١٦