خواهد شد . در شورباى شب ، آلوچه يا آلوى بخارائى داخل مىتوان كرد و با وجود عطش قبل از آش شب ، سكنجبين قبل از شروع به خوردن آش بياشامند . و صبح چهارم را اگر تب باقيه باشد يا نباشد ملاحظهء پاكى زبان و خفت بدن و بودن اشتهاء و خلاف آنها را بايد نمود و آب مطبوخ مطفّئات را مىبايد داد . و اگر خلاف خوبيها را ببيند پوست ريشه كاسنى و بنفشه و نيلوفر و بهدانه - خاصه خراشى در سينه باشد - افزايد و اماله را اقوى و الين تا سه آب و چهار آب تا عصر معمول دارند و هرگاه از استعمال ، متعذر باشد مضايقه نيست ، شيرخشت از هشت الى شانزده مثقال در آب مطبوخ مذكور داخل نمايد و از العبهء ملينه ، مثل لعاب اسفرزه و لعاب خطمى و عرق كاسنى و عرق نيلوفر ، مكرر بنوشند تا شكم سه چهار مجلس عمل كند و يا عوض مطبوخ ، نمك فرنگى از شش الى ده مثقال در عرق كاسنى يا آب سرد حل كرده ، بياشامد و العبه و يا عرقهاى مذكوره را مكرر بعد از آن بياشامد با ترنجبين يا شيرخشت اگر به تنهائى كم عمل باشد يا بدون شيرينى موجب تنفر طبع باشد و يا با آب آلوى خيسانيده يا افشره تمر ؛ خاصه عادتى به آشاميدن آنها داشته باشد تا طبيعت ، عملهاى كامله نمايد و غذاى روزش را به نخودابى يا لعاب شور بائى اكتفاء نمايد و شب را هم به همين قسم اغذيه ملينه اقتصار نمايد .
صبح پنجم باز ملاحظه احوال و زبان را كند هرگاه تب نباشد يا خفيفه باشد ، از آشاميدن مطفّئات خون ، كوتاهى ننمايد و هرگاه به اعاده فصد محتاج باشند و قوّت ، مساعدت نمايد ، در پنجم بايد كرد بعد از صرف منضج و قبل از خوردن شوربا ؛ مگر اين كه مظنه و احتمال تغيرى باشد تا قريب به غروب را بايد تأمل نمود ، هرگاه تغييرى از قشعريره و غيره كه علامات نوبه يا اشتدادى كه دلايل اعراض غبّ لازمه است ، از بروز تلخى دهن و التهاب و عطش و خشكى حلق و مناخر ، نشود و بر نسقى واحد ، بر احوال تب غليانى باقيه باشد ، از عرقى غير مفصوده قبل از دست راست و اگر عارضه در سمت چپ باشد از قبيل درد شقيقه چپ يا حلق يا نزله يا اورام آن نواحى يا خفگى و طپشى در قلب يا ورم و صلابتى در طحال و امثال آنها باشد از دست چپ فصد نمايد و ملاحظهء لون و قوام و احتمال قوّت عليل در اين سمت لازمتر است ؛ زيرا كه وقوع در ضعف اينجا احتمالش بيشتر است .
بعد از فراغ از فصد ، سكنجبين يا چائى با شيرينى از قند و بيدمشك و تخم ريحان به هركدام مايلتر و يا مناسبتر باشد بياشامد و شب را به آش ترشىدار سريع الهضمى بعد از بروز اشتهاء ، قناعت نمايد .
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 249
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٢٤٩