همچنين است اورام واقعه در حالب حوالى آنكه عامه خيارك مىنمايد به همين جذب به خلاف جهت ورم و تنقيه ، بسيار اتفاق افتاده است كه تحليل رفته است و به انضاج و انفجار نرسيده است .
هرگاه عروق و اعماق بدن ممتليّه باشد كه با اين تنقيههاى جزئيه نقاى تاقى حاصل نشود ، لازم مىشود كه تجويز شرب ماء الجبن تا بيست روز الى سى روز شود و در ضمن شرب آن ، هر هشت روز يك دفعه ، مسهل مشروب مناسب و يا اماله با فلوس معمول دارند تا بالكلية رفع مواد كامنه در اعماق را نمايد .
[ قلت منى و ضعف انتشار و سرعت انزال و رقّت يا غلظت منى ]
از جمله علل اعضاء تناسل ، قلت منى و ضعف انتشار و سرعت انزال و رقّت يا غلظت منى است . بيشتر اين عوارض ، از سوء هضم و تراكم فضول در بدن حاصل مىشود ؛ خاصه اينكه به اين واسطه ، ضعفى در دماغ و قلب به هم رسد .
بايد معالج اولا ملتفت شود كه در بدن امتلائى مىباشد يا نه ، و اطلاع به آن از تحقيق تدابير مقدمه و عدم مباشرت بر دفع فضول و قلت اشتها و طپش قلب در حركات ؛ خاصه در مواقعه و ضعف در امور متعلقه به دماغ از قلّت كلام و سوء تفكّر و تدبير در امور غامضه در صورتى كه تراكم فضول و يا امور ديگر از وقوع در مفزّعات و مخوفات و دوام هموم و غموم و غير اينها اسباب ضعف قلب و دماغ شده باشد . و بعد از معلوم شدن امور مقدمه ، مىبايد اسباب خارجيه موجبه بر ضعف قوى را به قدر امكان مرفوع نموده و بعد از آن اقدام به تنقيه فضول متراكمه و امتلاى مبالغه از تغذيه و توليد اخلاط صالحه را نمود و در اين ضمن ، ملاحظه حرارت يا برودت يا رطوبت يا يبوست را بايد نمود كه هر يك از اين كيفيات مزاجا يا عارضا غلبه داشته به تنقيه يا تبديل مزاج ، به اعتدال آورد .
بعد از آن مىبايد ملاحظه نمود : اگر قلت توليد منى باشد به مداومت معجون لبوب و خوردن اغذيه مولّد منى ، به تدريج بر توليد منى اوقاتى مصروف دارند . و مواقعهء به اعتدال را مواظب بايد بود ؛ زيرا كه ترك نمودن ، موجب ذهول و غفلت طبيعت بر توليد منى مىباشد .
اگر ضعف دماغ يا قلب و يا هر دو باشد ، اقدام بر تقويت آنها بايد كرد به مداومت شرب مفرحات ملينه حاره يا بارده يا معتدله هركدام را مناسب داند . و اطليه بر سينه و محاذى قلب و دماغ - خاصه بر موضع بطن مؤخر از دماغ كه موضع خروج نخاع و اعصاب نازله بر اعضاى تناسل است و خميره منى از آنجا در مجراى دماغ منحدر مىشود -