تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — صفحة 166

مساهمون:

ص١٦٦
صبح هفتم را به غير از آن دو جراحت هيچ ناخوشى نداشت . به سبب انتشار اين خبر در بين مردم ، ديگر هركس كه بثره يا دملى در بدنش احداث مىشد ، بدون رجوع و اجازهء اطبا ، آن را از بيخ مىبريدند و خون فاسدش را برمىآوردند و از عروض هر نوع صدمه و احوال خطرناك هم محفوظ بودند . ساير تدابير نجات‌دهنده از طاعون را در رسالهء « طاعونيّه » كه در سال يك هزار و دويست و چهل و شش هجرى قمرى در تهران نوشته‌ام مذكور است .

معالجهء ساير اورام :

تمام اورام ديگر ، خواه قابل تحلل باشند ، يا مستعد انفجار بنفسه يا به زدن نيشتر و شكافتن باشد ، يا مانند سيقروس - ورم صلب - باشد كه قابل هيچيك نمىباشد ، يا از قبيل عقد و غدد « 1 » و سلعه‌هاى غير متبريه و . . . ، همگى را بايد با تنقيهء بدن از خلط غالب - مادهء غالبهء اينها معمولا سودا يا بلغم است « 2 » - به كمك اطليه و اضمدهء محلله با تكرار و طول مدت درمان نمود .

سلعهء متبرّيه

علاج :

درصورتىكه صاحب كيسه باشد ، علاجى جز شكافتن و اخراج آن با كيسه‌اش ندارد .

اورام قابل انفجار

يعنى اورامى كه بتوانند منفجر شوند ؛ چه خودبه‌خود و چه با زدن نيشتر و شكافتن يا با كمك ادويهء مفجّره ؛ مانند اورام مغابن - غير از طاعون كه علاج ويژهء آن گذشت - و دبيله‌هاى غير منكوسه و خراجات و باغره و انواع دماميل و بثور ديگر .

علاج :

بايد از تنقيه ، فصد و اخراج خلط غالب فاسد - به قدرى كه اطمينان
هامش
( 1 ) . عقد و غدد ، اجسام گرد و سفتى هستند كه در بدن پديد مىآيند . م . ( 2 ) . تاكنون تنقيهء و ژيرهء هريك از اين‌ها در بحث اورام گذشته مفصل گفته شد . م .