بعد از استفراغات كثير و يا بعد از حميات حاده باشد و اين بدترين فواق بود علاج آن شير و روغن بادام و مانند آن خورد و اگر بسبب ورم جگر باشد علاج ورم جگر كنند
نقصان شهوت
يعنى كمى اشتها اگر بسبب بلغم يا صفرا باشد كه در معده جمع شود علاج آن مثل علاج قى بلغمى و صفراوى بود و اگر بسبب سوء المزاج حار بلاماده باشد علامت آن جشاى دخانى و تشنگى و كراهيت از اغذيه حاده باشد و اگر سوء المزاج بارد بلاماده باشد علامت آن ضعف هضم و جشاء حامض و تلئين طبيعت بود علاج آن سواء تنقيه مانند نقصان شهوت بود كه سبب آن خلط بلغمى و صفراوى بود و جوارش مصطگى و جوارش عود شيرين و جوارش آمله استعمال نمايند و دواى سفرجلى در تقويت معده بغايت قوى الاثر است و همچنين حكم دواى تفاحى است و ادويه مستعمله در تقويت معده بايد كه جريش دارند و اگر نقصان شهوت به سبب عدم انصباب سودا بر فم معده باشد علامتش آنست كه گرسنگى نه بود ليكن هرگاه طعام خورد هضم گردد و بچيزهائ ترش و قابض اشتها شود و درين قسم طحال بزرگ باشد علاج آن تفتيح مسالك طحال بسكنجبين بزورى كنند و ثوم و انجير با سركه خورند و قى از مقى تخم ترب درين قسم فائده عظيم مىكند و با قى علاج آن مانند سدهء طحال بود و اگر بسبب امتلاء بدن از اخلاط بود تقليل غذا كنند و كثرت حركت و رياضت نمايند و اگر بسبب ضعف جگر و سده آن باشد علاج استسقا كنند
ضعف هضم
عبارت از انست كه غذا در معده بدير هضم شود علامت آن ثقل و تمدد بود و تا زمان دراز در جشا بوى طعام دريافت كند
سوء هضم
عبارت از انست كه طعام به خوبى هضم نشود بلكه متغير بكيفيات رديه گردد و علامت آن بدبوئ جشاء و براز و غثيان و حرقت معده بود
تخمه
عبارت از انست كه معده در غذا اصلا تصرف نكند و هضم نگرداند علاج اين هر سه مرض مانند علاج نقصان شهوت كه بسبب سوء المزاج مادى و غير مادى باشد بايد كرد و اگر سبب اين امراض فساد غذاء باشد علاج آن تنقيه كنند و اگر سبب آن ضعف جرم معده باشد علامتش آنست كه بعد از قى بسيار حادث شود علاج آن تقويت معده بود باطريفل صغير و جوارشهاى