مفرط و
شقيقه
يعنى درد نيم سر و
سرسام
كه ورم حار دماغ و حجابهاى داخلى اوست و
ماشرا
كه آن ورم دموى رو و پيشانى است و
عصابه
و آن درديست كه در هر دو ابرو متصل بعضلهاى پيشانى عارض شود و گاهى در يك ابرو مىباشد ليكن در سرسام و شقيقه و ماشرا و عصابه فصد سرار و ضرور بود و خبز آرد مونگ يك پاس بر سر دارد و اگر باز احتياج افتد مكرر عمل نمايد بسرسام نفع كلى مىدهد و نيز معمول است چون مرغ زنده را شكم بر سر مريض بشگافند كه خون بر سر مريض افتد گرمگرم بر سر مريض بندند وقتى كه سرد شود دور كنند بغايت مجربست و نافع است اقسام سرسام را و همين حكم كبوتربچه است ليكن والد شريف استعمال اين هر دو در اقسام بارد مىنمود و چون قرص مثلث را به آب كشنيز سبز سائيده بر پيشانى ضماد كنند شقيقه و سهر را نيز نافع است و همچنين نازبو را در آب تر كرده نزديك بالين مريض دارند خواب مىآرد و ماليدن روغن گاو كه مكرر از آب شسته باشند و روغن بادام بر كف پائ مريض نيز خواب مىآرد و ضماد مخترع احقر كه براى سهر بسيار نافع است استعمال كند و
درد سر دموى
كه علامت آن سرخى وجه و ضربان در سر و غلظ قاروره باشد تدبير مذكور بعد از فصد سرارو بايد كرد و اگر درين امراض به تنقيه حاجت افتد سه چهار روز منضج بارد خورد و در ايام دادن مسهل از مسهل بارد تنقيه كند و اگر احتياج بمسهل ديگر شود متواتر ندهند بلكه در ميان هر دو تبريد از لعاب بهدانه و شربت بنفشه و اسبغول مسلم كند اگر مسهل قى شود باز همان وقت مغز فلوس گلقند ترنجبين تمر هندى در عرقيات ماليده صاف نموده شيره بادام بالاى آن ريخته بخورد و اگر مسهل عمل نكند از عرقيات نيمگرم و شيافات اعانت كند و كسى را كه در مسهل عادت قى باشد پيش از مسهل به دو روز قى كند تا معده پاك شود و روز مسهل اول اندك مقويات معده مانند شربت انار تناول كند و علاج درد سر صفراوى كه علامت آن شدت حرارت و تلخى دهن و بيدارى و زردى و صفائى قاروره است